ASPİLSAN Enerji, EASA Sertifikasyonu ile Sivil Havacılıktaki Ağırlığını Arttırıyor – MSI Dergisi: Türk Savunma ve Havacılık Sanayisinin Güncel Referans Bilgi Kaynağı ve Yenilik Habercisi

ASPİLSAN Enerji, EASA Sertifikasyonu ile Sivil Havacılıktaki Ağırlığını Arttırıyor

6 Şubat 2019

MSI Dergisi’nin 171’inci sayısında yayımlanan özel haber, derginin İnternet sitesinde paylaşılmıştır:

 

Askeri bataryalar alanında, Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK)’nin neredeyse tek tedarikçisi konumunda olan ASPİLSAN Enerji, enerji depolama teknolojileri ile ilgili gelişmelerin masaya yatırıldığı ve artık geleneksel hâle gelen çalıştaylarının 3’üncüsünü, 21 Aralık’ta, Kayseri’de gerçekleştirdi. Bu yıl, 3’üncü Pil Teknolojileri ve Enerji Sistemleri adıyla gerçekleştirilen çalıştay, firmanın, sivil havacılık ve Ar-Ge alanında attığı güçlü adımları gözler önüne sererken denizcilik ve raylı ulaşımda kullanılan enerji depolama sistemlerine yönelik çalışmalarının da habercisi oldu.

 

Kamu kuruluşları, üniversiteler, üretici firmalar ve kullanıcıdan oluşan askeri batarya ekosistemini bir araya getiren çalıştay, ASPİLSAN Enerji cephesinde son dönemde yaşanan gelişmelerin katılımcılarla paylaşılmasına da vesile oldu. Çalıştayda, büyük ölçekli sabit enerji depolama sistemleri ile havacılık ve raylı sistemlerde kullanılan akü sistemleri alanında, dünyada ve Türkiye’de yaşanan gelişmeler ele alındı. Pil teknolojilerindeki son gelişmelerin de incelendiği çalıştayda; yakıt pilleri, süperkapasitörler, piller, enerji depolama sistemleri ve elektrikli araç bataryaları masaya yatırıldı.

EASA Sertifikasyonu Yeni Kapılar Açacak

ASPİLSAN Enerji, 2018’de, pek çok önemli gelişmenin altına imzasını attı. EASA sertifikasyonu konusunda başlattığı süreçlerin meyvelerini toplamaya başlayan firma, 2018 yılı Şubat ayında, EASA Üretim Organizasyon Onayı (POA)’nı; aynı yılın Mayıs ayında ise EASA Tasarım Organizasyon Onayı (DOA)’nı aldı. Firmanın ürünleri, bu sürecin bir sonraki adımı kapsamında, yurt dışında testlere tabi tutuluyor. Bu testlerin olumlu geçerek ürünlerin EASA’dan ETSO onayı alması ile birlikte, firma, sivil havacılık alanında da önemli bir başarı elde etmiş olacak. Böylece ASPİLSAN Enerji tarafından üretilen ETSO onayına sahip akülerin, EASA üyesi ülkelerdeki sivil hava araçlarında kullanılabilmesinin önü açılmış olacak.

Lityum İyon Pil Hücreleri Kayseri’de Üretilecek

ASPİLSAN Enerji, Kayseri’de yeni bir fabrika kurulumu için de yatırım kararını verdi. 2021’de faaliyete geçirilmesi planlanan bu tesiste, TÜBİTAK MAM ile birlikte geliştirilen lityum iyon pil hücrelerinin üretilmesi planlanıyor. Hedeflenen ürün grupları arasında; 18650, 20700, 21700 ve 26650 boyutlarında silindirik piller bulunuyor. Tesiste, vardiya başına 7.200 pil; yıllık olarak ise 26,65 MWh kapasiteye eşdeğer pil üretimi hedefleniyor.

 

3 Farklı Merkezde Ar-Ge

ASPİLSAN Enerji, bir yandan da Ar-Ge çalışmalarına büyük bir ağırlık vermiş durumda. Bu konuda, öncelikle insan kaynağı anlamında ciddi yatırımlar yapan firma, son dönemde, 3 farklı şehirde birer Ar-Ge merkezi açtı. Öncelikle Kayseri’de, yaklaşık 2 yıl önce bir Ar-Ge merkezi kuran firma, burada NiCd bataryalar üzerine çalışmalar gerçekleştiriyor. Ankara’da, ODTÜ Teknokent yerleşkesinde açtığı; tasarım, inovasyon ve ürün geliştirme merkezinde ise temel teknolojiler ve malzeme bilimlerine odaklanan firma, İstanbul Teknopark’ta kurulan Ar-Ge şubesinde ise yakıt hücreleri ile ilgili çalışmalar yürütülüyor. Firma, özellikle İstanbul’daki Ar-Ge şubesinde geliştirdiği teknolojilerin deniz platformlarında kullanımını hedefliyor.

 

Gelenekselleşen Çalıştay Her Yıl Daha da Büyüyor

Çalıştayın açılış konuşmasını yapan ASPİLSAN Enerji Yönetim Kurulu Başkanı İlhan Bölük, etkinlikle ilgili şunları söyledi: “Artık bu çalıştay, ASPİLSAN öncülüğünde geleneksel bir hale gelmiştir. Ümit ediyorum ki bu çalıştaya, uluslararası bir nitelik kazandıracağız. Her geçen yıl, çalıştayımıza katılım artmaktadır. Bu heyecan ve ilgi, taşınabilir enerji sistemleri adına, hep birlikte güzel şeyler yaptığımızı ortaya koymaktadır.”

Bölük, sözlerine şu şekilde devam etti: “Ülkemizde, son 1 yıl içerisinde alınan güneş enerji sistemleri ve rüzgâr enerji sistemleri yatırım kararlarını; yine aynı şekilde, raylı sistemler ve elektrikli taşıtlarda yaşanan hızlı gelişmeleri göz önüne aldığımızda, taşınabilir enerji sistemleri ve enerji depolama sistemleri, çok büyük önem kazanmaktadır. Ayrıca savunma sanayisinde de sadece pil ve batarya teknolojileri değil farklı taşınabilir enerji sistemleri de gündeme gelmekte ve ihtiyaç sürekli artmaktadır. Örnek verecek olursak süper kapasitörler, lityum iyon kapasitörler, ısıl piller, yakıt hücreleri ve benzerleri gibi. Bu ihtiyaçları karşılayabilmek için, dünya pil ve batarya üretim teknolojilerindeki yenilikleri, çeşitli platformlarda, çok yakından ve etkin olarak takip etmek durumundayız. Sonuçta bu yakınlık, bu ilişki ülkemiz endüstrisine kazandırılmalı; yerli üretimi en kısa sürede hayata geçirerek dışa bağımlılığın en aza indirilmesi maksadıyla sektör olarak gayretlerimizi arttırarak sürdürmek durumundayız.”

  

ASPİLSAN Enerji’nin, askeri hava platformlarına yönelik pek çok akü çözümü bulunuyor. Firma, EASA sertifikasyonu ile
birlikte, ürünlerini sivil havacılık sektörüne de sokmayı amaçlıyor.

 

Sektörün Sorunu: Sinerji Eksikliği

Bölük, pil teknolojileri alanında, sektördeki sinerji eksikliğinin altını ise şu sözleri ile çizdi: “Bir konuya daha değinmek istiyorum. Maalesef geçen yıl da vurgulamamıza rağmen sektördeki sanayicilerimiz ile yeterli koordineyi sağlayamıyoruz. Ulusal çalışmaları incelediğimizde, sektör temsilcilerinin yalnız yol aldığını görüyoruz. Dolayısı ile bugün, burada, sizlerin katkıları ile oluşturulan bu bilgi paylaşım platformunun, gerek bu alandaki güncel teknolojilerin ve trendlerin anlaşılması ve paylaşılması gerekse ülkemiz araştırmacılarının ve sanayicilerinin gelecekte yürütecekleri çalışmalara ışık tutması, koordinasyonu arttırması adına, oldukça faydalı olacağını naçizane değerlendiriyorum.

 

 

Pil Teknolojilerindeki Trendler

Çalıştayda, her birinde üçer konuşmacının yer aldığı, toplam 4 farklı panel düzenlendi. Gerçekleştirilen paneller ve moderatörleri şöyle oldu:

  • Pil Teknolojilerindeki Son Gelişmeler – Sakarya Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Tuğrul Çetinkaya,
  • Havacılıkta Kullanılan Batarya Sistemleri – Savunma Sanayii Başkanlığında Sözleşmeli Uzman olarak görev yapan Ali Karahan Dinçer,
  • Raylı Sistemlerde Kullanılan Bataryalar – ASELSAN’da Kıdemli Tasarım Lideri olarak görev yapan Mustafa Can Altungüneş,
  • Büyük Ölçekli Sabit Enerji Depolama Sistemleri – TÜBİTAK MAM Enerji Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Abdülkadir Balıkçı.

 

 

 

ASPİLSAN Enerji’nin Yenilikçi Ar-Ge Projeleri

Çalıştay sırasında sunum gerçekleştiren isimlerden birisi de ASPİLSAN Enerji Ar-Ge Direktörü Dr. Gökhan Demirci oldu. Dr. Demirci, ASPİLSAN Enerji’nin tasarım kabiliyetleri ve yürütmekte olduğu Ar-Ge projeleri hakkında örnekler verdi ve bu projeler neticesinde ortaya konulması hedeflenen çıktıları, şu şekilde sıraladı:

  • Olay yeri aydınlatma bataryası: Proje ile olay yeri aydınlatma cihazlarında kullanılan bataryaların yerlileştirilmesi hedefleniyor.
  • 6T bataryası: Proje ile askeri kara araçlarında kullanılan, kurşun-asit tabanlı akülerin yerini alabilecek, lityum-iyon tabanlı akülerin geliştirilmesi hedefleniyor.
  • Emergency Locator Transmitter (ELT) bataryası: Kaza kırım geçiren hava araçlarının yerinin bildirilmesini sağlayan ELT cihazlarının bataryalarının yenilenmesi amaçlanıyor.
  • ASPİLSAN balistik korumalı kulübe: Yenilenebilir enerji kaynakları ile enerji depolama kabiliyetine sahip bir balistik korumalı nöbetçi kulübesi tasarlanması amaçlanıyor.
  • Elektrikli/Hibrit otomotiv sistemleri: Elektrikli veya hibrit araçlarda kullanılacak; batarya yönetim sistemi (BMS), enerji yönetim sistemi ve şarj istasyonlarının tasarlanması amaçlanıyor.
  • Nikel-kadmiyum akü elektrotu: Nikel-kadmiyum akülerde kullanılan elektrotların, nikel-oksit-hidroksit ve kadmiyum elektrotların; yerli imkânlarla, özgün bir reçeteyle, yüksek kapasiteli olacak ve uçak, helikopter ve raylı sistemlerde kullanılabilecek şekilde geliştirilmesi hedefleniyor.
  • İnce film kapasitör ve süperkapasitör: süperkapasitörlerin ve ince film metalize polimer teknolojisinin kazanılarak ince film kapasitörlerin yurt içinde üretilmesi hedefleniyor.

ASPİLSAN Enerji’nin, üzerinde Ar-Ge çalışmaları yürüttüğü bir başka konu ise ileride lityum-iyon teknolojisinin yerini alabilecek adaylardan birisi olduğu değerlendirilen sodyum-iyon piller. Bu tip piller, lityum-iyon pillere kıyasla hem düşük maliyetleri hem de daha yüksek taşıma güvenliği sağlama potansiyelleri ile öne çıkıyorlar. Sodyumun dünya üzerindeki bulunabilirliğinin lityuma göre çok daha fazla oluşu, sodyum-iyon pillerin sahip olduğu diğer bir önemli avantaj olarak görünüyor.

 

 

 

ASPİLSAN Enerji Genel Müdürü Ferhat Özsoy, zaman zaman sorduğu sorular ve yaptığı yorumlarla konuşulan konulara derinlik kattı.

Enerji Depolama Sistemlerinin Yükselişi

Etkinlikte sunum yapan diğer konuşmacıların isimleri ve bahsettikleri konular ise ana hatlarıyla şöyle oldu:

  • Mutlu Akü Ar-Ge ve Yeni Teknolojiler Müdürü Doç. Dr. Muhsin Mazman, pil teknolojilerindeki gelişmeleri, otomotiv pazarı açsısından ele aldı. Elektrikli otomobillerin dünyadaki popülaritesinin arttığına değinen Doç. Dr. Mazman, hâlihazırda ABD’de, 234.000 elektrikli ve 3,3 milyon hibrit arabanın olduğu bilgisini paylaştı.
  • Bilkent Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Burak Ülgüt, şarj edilebilen ve edilemeyen pil sistemlerinin, empedans ve gürültü analizlerindeki yeni gelişmeleri anlattı. Dr. Ülgüt, yapılan gürültü ölçümleri ile bataryaların kısa devreye maruz kalıp kalmadığının belirlenebildiğini söyledi.
  • Savunma Sanayii Başkanlığında Savunma Sanayii Uzmanı olan Muhammed Ali Yiğit, Türk Havacılık ve Uzay Sanayii tarafından seri üretimi tamamlanan ilk HÜRKUŞ-B uçağının, yakın zamanda Hava Kuvvetleri Komutanlığına tahsis edileceğini söyledi.
  • Türk Havacılık ve Uzay Sanayii’nde Tasarım Mühendisi olarak görev yapan Hüseyin Selçuk Polatöz, uçak bataryalarının önemini, havacılık kazaları ile ilgili örnekler vererek anlattı.
  • TÜBİTAK MAM’da Başuzman Araştırmacı olarak görev yapan Doç. Dr. Davut Uzun, Lityum-İyon pillerde; anot, katot ve elektrolit olarak kullanılan farklı malzemelere değindi ve her bir malzeme tipinin batarya performansına etkilerini anlattı.
  • Koç Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Onur Ergen, ultra hızlı şarj olabilen pil teknolojilerini anlattı. Dr. Ergen, bu tip pillerdeki, termal kaçak gibi problemlere ve bunlarla ilişkin çözüm önerilerine değindi.
  • Kayseri Ulaşım A.Ş. Araç Elektrik-Elektronik Bakım Şefi Muhammed Mustafa Biçimveren, Raylı sistemlerdeki batarya teknolojileri hakkında bilgi verdi.
  • Bozankaya A.Ş. Elektrikli Otobüs Ekip Lideri Kübra Kartaca, elektrikli araçlarda kullanılan batarya sistemleri ve bunların raylı sistemlere entegrasyonu hakkında bir sunum yaptı.
  • Erciyes Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şaban Patat, sodyum-iyon pillerin avantajlarından bahsetti ve bu tip pilleri, lityum-iyon pillerle kıyasladı.
  • BATKON Ar-Ge Direktörü İlker Aydın, enerji depolama sistemlerinin (EDS’lerin), TSK’nın üs bölgelerindeki jeneratörlerle birlikte kullanılmaları halinde, gürültünün azaltılarak verimin arttırılabileceğini vurguladı. Aydın, EDS alanında en çok ümit vaat teknolojinin, sodyum-sülfür teknolojisi olduğunu söyledi.
  • Yıldız Teknik Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Önder Yargı, elektromanyetik fırlatma sistemlerinin ve mini İHA’ların ani güç ihtiyaçları noktasında, süper-kapasitörlerin aranan cevap olabileceğine değindi. Doç. Dr. Yargı, bu teknolojiyi, Türkiye’de yerli imkânlarla geliştirdiklerini söyledi.

Etkinlik, geçtiğimiz yıl olduğu gibi, uzun soluklu soru-cevap bölümleri ile de daha geniş bir kitlenin fikirlerini paylaşabileceği bir ortam yarattı. Böylelikle çalıştaya konuşmacı olarak katılma imkânı bulamayan sektör temsilcileri de fikirlerini dile getirme fırsatı yakalamış oldular.

214 toplam görüntüleme, 5 bugünkü görüntüleme