Deniz Topları, Vazgeçilmez Olmayı Sürdürüyor – MSI Dergisi: Türk Savunma ve Havacılık Sanayisinin Güncel Referans Bilgi Kaynağı ve Yenilik Habercisi

Deniz Topları, Vazgeçilmez Olmayı Sürdürüyor

5 Nisan 2018

MSI Dergisi’nin, medya sponsorluğunu üstlendiği 8’inci Deniz Sistemleri Semineri için hazırlamış olduğu, içerisinde haber, analiz, makale ve söyleşilerin yer aldığı 151’inci özel sayısında yayımlanan, Sinan Topuz’un “Deniz Topları, Vazgeçilmez Olmayı Sürdürüyor” başlıklı makalesi, MSI Dergisi’nin İnternet sitesinde paylaşılmıştır:

Zaman zaman, deniz toplarının, muharebe sahasını güdümlü mermilere bıraktığı değerlendirmeleri yapılsa da top, deniz platformları için hala vazgeçilmez bir silah. Son dönemde yaşanan teknolojik gelişmeler, deniz toplarının, bu konumlarını geleceğe de taşıyabileceğini gösteriyor. Bu makalede, deniz topları ile ilgili son durumu, okuyucularımız için derledik.

ASELSAN, MUHAFIZ sistemi ile önemli ihracat başarıları yakaladı.

 

Mısır Deniz Kuvvetlerinin Komar sınıfı hücumbotlarından fırlatılan Styx güdümlü mermilerinin, 1967’de, İsrail Deniz Kuvvetlerine ait Eliat muhribini batırması; 1971’de, Hindistan’ın, Pakistan’ın Karaçi Limanı’na düzenlediği saldırıda, gene Styx’lerin kullanılması; daha sonra, Yom Kippur Savaşı sırasında, 1973’te, Suriye ve İsrail arasında, tarihteki ilk güdümlü mermi düellosunun yaşanması ve Suriye botlarının, Styx’lerden daha kısa menzilli olan Gabriel’lere yenik düşmesi, otoritelere, güdümlü mermi çağının başladığını düşündürttü. Aynı savaşta, Lazkiye Deniz Muharebesi’nde, İsrail’in, güdümlü mermi harcamasına neden olacak bir tehdit yaratmayan Suriye torpido botuna karşı, neden 76 mm top kullandığı çok da tartışmaya değer bulunmadı. Toplar, belki de eskinin alışkanlığı olarak görüldü. O günlerde, deniz topçuluğunun sonunun geldiği konuşuluyordu. Hatta 1970’lerin sonunda, neredeyse topu olmayan gemi tasarımları ortaya çıksa ve topların artık demode olduğu tartışılsa da toplar, gemilerin ana silahları arasında yer almaya devam etti. Çünkü:

Amerikan Deniz Kuvvetlerinin Freedom sınıfı kıyı muharebe gemisi, 57 mm topunu ateşliyor.

 

  • Deniz kuvvetlerinin tek görevi, uzak mesafelerden, güdümlü mermilerle karşı tarafın gemileri ya da uçakları ile savaşmak değildir.
  • Toplar, güdümlü mermilerle karşılaştırıldıklarında, daha maliyet etkindir. Hatta bazı güdümlü mermiler, hedeflerden pahalı olabilmektedir. Savaş, ekonomi ile yakından ilgilidir ve atılacak taşın, ürkütülen kurbağaya değmesi gerekir. Tabii burada, ince hesaplar da söz konusudur. Örneğin, 1980’lerde, Amerikan Deniz Kuvvetleri, bugün de kullanılan 5 inçlik toplarda, kızılötesi güdümlü mermileri, hava tehditlerine karşı son savunma hattı olarak, dakikada 10 adet atılacak şekilde kullanmayı değerlendiriyordu. Proje, tek bir merminin fiyatı 40.000 dolara yükselince durduruldu. Buradaki hesap, tanesi yaklaşık 600.000 dolar olan Standart hava savunma füzesi ile birebir karşılaştırma değildi. Bir geminin cephaneliğinin 600 top mermisi aldığı değerlendirilerek, tüm cephaneliğin bu tür mermiler için kullanılması durumunda, maliyetin 24 milyon dolar olacağı; Standart füzesi taşıma kapasitesinin de azami 40 olduğu ve onun maliyetinin de 24 milyon dolar olduğu ortaya çıktı. Dolayısı ile 40 adet Standart füzesini gemide muhafaza etmek daha mantıklı gözüktü. Şüphesiz o zamanların muhtemel vuruş olasılıkları ve bir hedef için harcanacak cephane miktarı da hesaplamalara dâhil edilmişti.
  • Gemilerde taşınabilecek güdümlü mermi sayısı kısıtlıdır ve dikey lançerlerin denizde yeniden yüklenmesi mümkün değildir. Diğer yandan, fazla sayıda top cephanesi taşınabilir. Güdümlü mermiler, değerli ve top ile karşılanamayacak hedeflere karşı kullanılmak üzere saklanırlar. ABD, bugünlerde, Çin’in sayısal üstünlüğüne karşı, denizde nasıl güdümlü mermi ikmali yapabileceğine kafa yormaktadır. [1]
  • Top mermisine karşı savunma yapmak, güdümlü mermiye karşı savunma yapmaktan zordur. Teoride, nokta savunma sistemleri, top mermilerini de havada vurabilir; ancak onların da kullanım süresi uzadıkça, cephane problemi ortaya çıkar. Ayrıca, çok yüksek hızlara ulaşabilen top mermilerinin savunulması, mevcut karşı tedbir sistemlerinin kabiliyetlerini aşabilir. Örneğin, Amerikan Deniz Kuvvetlerinin Zumwalt sınıfı muhriplerinin 155 mm toplarından atılacak mermilerin hızının, 5-6 Mach’a ulaşması öngörülmekte ve bunlara karşı savunma yapılamayacağı değerlendirilmektedir.
  • Güdümsüz top mermilerine karşı elektronik karıştırma etkisizdir.
  • Toplar, çok yakındaki hedeflere de angaje olabilirler. Birçok güdümlü merminin ise asgari etkili menzili vardır. Toplar, bu tür sınırlamalar olmadan hedefi ateş altına alabilir.

BAE Systems Mk 45 topları, YAVUZ ve BARBAROS sınıfı fırkateynlerin ana silahını oluşturuyor.

Teknolojinin Getirdikleri

Teknolojideki gelişmelerden, deniz topları da nasibini almaktadır. Bugünün modern toplarının görüntüsü ile geçmişteki topların görüntüsü farklıdır. Topları, deniz ve hava koşullarının acımasız yıpratıcılığından korumak ve hasmın radarlarında mümkün olduğu kadar küçük göstermek için kullanılan kaplamalar, topların görüntüsünü, modern robotlara dönüştürmeye başladı. Topların etrafındaki, iskeleler gibi radar kesit alanını arttırıcı faktörler kaldırıldı. Bazı topların yuvarlak namluları bile radar kesit alanında küçük azaltmalara gidecek şekilde, bir kaplama ile açılı yapılmaya başlandı. Topun, kullanılmadığı zaman özel bölümlere yerleştirilmesiyle düşmana verilecek radar yansıması azaltılmaya çalışıldı.

Pearl Harbor filminde, Aşçı Dorrie Middler rolündeki Cuba Gooding Jr.’ın Japon uçağı düşürdüğü 12,7 mm Browning M2HB, top sınıflandırmasına girmemektedir. 12,7 mm gibi 7,62 mm ve 14,5 mm de top sınıflandırmasına dahil değildir. Bunlar, geminin 1-2 kilometrelik çevresinde; düşman botlarına, korsanlara, yüzücülere ve teröristlere karşı koruma sağlarlar. 14,5 mm, Ruslar tarafından, büyük gemilerde, daha uzun menzile ulaşabildiği ve daha etkin olduğu gerekçesi ile tercih edilmektedir.

20-30 mm arası toplar, uzun süre ihmal edildilerse de Falkland Savaşı ve USS Cole olayından sonra, alçak irtifada uçan hava araçlarına ve botlara karşı, 3-5 kilometre menzilden kullanılmak üzere, gemilere standart olarak yerleştirilmeye başlandılar. Otomatik ve yüksek süratli atış kabiliyetleri, onları özellikle küçük gemilerin aranılır silahları haline getirdi. Tek namlulu çeşitleri genellikle su üstü hedeflerine yönelik; çok namlulu çeşitleri ise yüksek atış hızları nedeniyle hava hedeflerine karşı görevlendirildi. Bu toplar:

  • Asimetrik terör saldırılarında, ikaz atışlarında ve deniz haydutluğu gibi olaylara müdahale edildiğinde seçenekleri arttırması,
  • Nispeten ucuz olmaları ve
  • Hafiflikleri nedeniyle geniş yelpazedeki gemi tiplerinde tercih edilmektedir.

Bu topların etkinlikleri ise otomatik modda kullanılabilmeleri, optik ya da radar atış kontrol sistemlerinin modernleşmesi, cayro-stabilizasyon ile yüksek deniz durumlarında bile ateşlenebilmeleri ile arttı. Ülkemizde ASELSAN; 25 mm, 30 mm ve 35 mm sistemlerde önemli başarılara imza attı. Dünya genelinde ise Phalanx, Goalkeeper ve AK 360 gibi, aynı zamanda nokta savunma sistemi olarak da kullanılan sistemler geliştirildi.

Top sistemlerinin seçimi için, dünya deniz kuvvetlerinde, çeşitli kriterler uygulanmaktadır. Kriterler, ülkelerin; konsept, doktrin, taktik, teknik ve usullerine göre değişebildiği gibi kullanılacakları platformlara göre de değişiklik arz eder. Otomobil dergilerinde sık görmeye alıştığımız; istenilen performans, maliyet, ne amaçla kullanılacağı gibi onlarca özellik, top sistemlerinde de birbirleri ile yarışır. Önce “Nasıl bir araba alsak?” sorusundan başlayan ve hangi modelde karar kılınacağına kadar giden sürecin bir benzeri, top sistemleri için de geçerlidir. Sadece kalibrelerine göre değil; 20 mm, 25 mm ve 30 mm, 57 mm ve 76 mm rekabeti gibi çeşitli çapların rekabeti, kaçınılmaz olmaktadır.

Top sistemleri arası rekabette kazananı belirleyecek faktörler, şöyle sıralanabilir:

  • Hangi hedefe karşı kullanılması esas olacaktır: Hava, kara, su üstü?
  • Servis ve bakım ağı, yetişmiş operatör ve bakım personeli ve uzmanlığı ne durumdadır?

Zumwalt sınıfı muhriplerde kullanılan 155 mm top sistemi, kara konuşlu platformda test edilirken görülüyor.

 

  • Menzili, atım hızı nedir? Otomatik kullanılabilmekte midir? Kaç kişi tarafından kullanılabilmektedir? Kullanılacağı platformun üretimi ile karşılaştırıldığında, elektrik tüketimi nedir? Tek mermi isabet hassasiyeti, mesafelere göre nasıl değişmektedir? Etki altına alınması istenen hedef üzerindeki isabet oranı, menzillere göre nedir? Hedefi belli oranda etkisiz hale getirme yüzdesi nedir? Örneğin, hedefi %80 etkisiz hale getirmesi, kaç mermi ile sağlanır. Bu mermilerin gemi cephanelik kapasitesine oranı kaçtır? Topla birlikte kullanılabilecek mermilerin yetenekleri ve maliyeti nedir?
  • Kendi ağırlığı ve mermi ağırlığı nedir? (Gemi dengesi üzerindeki etkisi nasıl olacaktır?) Soğutma ihtiyacı var mıdır? Nasıl karşılanmaktadır? Isınma ile birlikte atışa ara verme ihtiyacı nasıldır? Atışa hazır mermi miktarı kaçtır? Yeniden doldurma süresi nedir? Kesintisiz, sürekli atım performansı nasıldır? Bakım ihtiyacı nedir? Namlu ömrü kaç atımdır? Programlanabilir mermi kullanılabilmekte midir?

Leonardo’nun 76 mm topu, GABYA sınıfı fırkateynlerde de kullanılıyor.

 

Soru listesi, şüphesiz, sayfalarca arttırılabilir. Buradaki maksadımız, silah seçiminde etki eden faktörleri sıralamak değil, sadece bir fikir vermektir. Kaldı ki alıcılar da bilerek ve isteyerek, bazı parametreleri yeterli görebilmekte veya kendi önceliklerini belirlemektedir.

BURAK sınıfı korvetlerde de kullanılan 100 mm top.

 

Seçenekler Çok

Bu bölümde, farklı çap ve kalibredeki deniz topların özelliklerini listeleyeceğiz.

20 mm / 0,78 inç: İkinci Dünya Savaşı’nda, ABD tarafından yaygın olarak kullanılmıştır. Günümüzde de ABD ve müttefiklerinin envanterinde bulunan Phalanx nokta savunma sisteminde kullanılan çaptır. Phalanx önce hava nokta savunma için geliştirilmiş, sonra su üstü asimetrik tehdide karşı koyabilecek şekilde geliştirilmiştir. 20 mm her tip yüzer platformda, küçük hedeflere ve asimetrik tehdide karşı kullanılmak için seçilebilir. Otomatik veya personel kontrollü modelleri mevcuttur. Sürümleri arasındaki temel ayrımlar; kontrol şekillerinde, stabilize olup olmamalarında ve atış kontrol yöntemlerindedir.

Phalanx

 

25 mm / 0,98 inç: Amerikan Deniz Kuvvetleri, 25 mm topların en büyük kullanıcısı konumundadır. Arleigh Burke sınıfı destroyerlerinde, 2 adet 25 mm Mk 38 Bushmaster top mevcuttur. Duruma göre, elle veya otomatik olarak kullanılabilirler. ABD’nin, yeni LCS ve LPD’lerinde de kullanacaklarına dair işaretler mevcuttur.

Deniz silah sistemleri konusunda pazar payını her geçen gün arttıran ve dünyada kapısı çalınan üreticilerden biri haline gelen ASELSAN’ın da bu çapta ürünü vardır. 25 mm Uzaktan Komutalı Stabilize Top Sistemi (STOP), Deniz Kuvvetleri Komutanlığı (Dz.K.K.lığı) envanterinde yer alıyor. Ailenin üyeleri olan 30 mm MUHAFIZ ve 25 mm STOP sistemleri, entegre edilen otomatik topların kalibresi dışında, büyük benzerlikler gösteriyor. Yurt içerisinde 25 mm mühimmat üretiminin bulunmasının tercihleri etkilediği, ASELSAN tarafından vurgulanıyor.

 

ASELSAN’ın STOP sistemi, Deniz Kuvvetleri Komutanlığı tarafından kullanılıyor.

 

27 mm / 1,06 inç: Dünyada sınırlı kullanımı vardır. Alman Deniz Kuvvetleri tarafından tercih edilen bir çaptır. 27 mm’lik Mauser MLG27 RWS, son dönemde inşa edilen gemilere monte edilmiştir. Dakikada 1.700 mermi atım oranı, önemli bir kabiliyet olarak değerlendirilebilir. Azami 4 km’lik menzili ile hava hedeflerine karşı, 30 mm toplarla çekişmektedir.

30 mm / 1,18 inç: Kendisine geniş kullanım alanı bulan bu çap daha küçük çaplara kıyasla daha fazla enerjiyi hedef üzerine uygulayabilir ve daha uzun menzillidir. ASELSAN’ın, 30 mm çapında Bushmaster II topu kullanan MUHAFIZ (SMASH) sistemi, yurt dışında da büyük ilgi görmektedir. Son olarak Malezya, Açık Deniz Karakol gemileri için, MUHAFIZ’ı seçmiştir.

ASELSAN, MUHAFIZ sistemi ile önemli ihracat başarıları yakaladı.

 

ASELSAN, 2018’de, MUHAFIZ sistemi ile dünya pazarlarında daha fazla yer alacağının sinyalini vermektedir. Hollanda’nın nokta savunma sistemi Goalkeeper ve Rus AK-630 da 30 mm mühimmat kullanan silah sistemleri arasında yer almaktadır. Amerikan Deniz Kuvvetlerinin San Antonio sınıfı LPD’lerinde ve su üstü harbi konfigürasyonundaki LCS’lerinde ise kendini savunma silahı olarak 2.000 metre menzilli ve dakikada 200 mermi atabilen, 30 mm Mk 46 Gun Weapon System (GWS) kullanılmaktadır. Oerlikon, Mk 44 Bushmaster ve CRN 91, bu çapta popüler olan silahlar olarak öne çıkmaktadır.

Goalkeeper

 

35 mm / 1,38 inç: Bu çap ve kalibrede, piyasadaki önde gelen sistem, eski adı ile Oerlikon Contraves, şimdiki adı ile Rheinmetall Air Defence AG tarafından geliştirilen Millennium Gun’dır. Kompakt ve montesi kolay bir sistem olarak tasarlanmıştır. Dakikada 1.000 atım süratine sahiptir ve 250 adet atışa hazır mermi taşımaktadır. Kullandığı AHEAD mühimmatı, hedeften istenilen mesafede infilak edecek şekilde programlanabilmektedir. Teknik özellikleri listelendiğinde, 20 mm ve 30 mm’ye göre daha yüksek performansa sahip olsa da kendisine yeterli kullanım alanı bulamamıştır.

35 mm, Doğan sınıfı hücumbotlarımızda da kullanılan bir çaptır. Türkiye’de ASELSAN, 35 mm segmentinde çalışmalar yürütmektedir. Firma, Kundağı Motorlu Namlulu Alçak İrtifa Hava Savunma Silah Sistemi Projesi’nde, ana yüklenici olarak, Kara Kuvvetleri Komutanlığı için KORKUT adlı 35 mm’lik hava savunma sistemini geliştirmiştir. KORKUT’un seri üretim sözleşmesi, 2016 yılının Mayıs ayında imzalanmıştır. KORKUT, klasik tipte mühimmata ilave olarak, yine ASELSAN tarafından geliştirilen, 35 mm parçacıklı mühimmat atma kabiliyetine sahiptir. Uçak ve helikopterler gibi klasik hava tehditlerinin yanı sıra havadan karaya füzeler, seyir füzeleri ve insansız hava araçları gibi güncel hava hedeflerine karşı yüksek etkinliğe sahip olduğu bildirilen KORKUT sistemi, dünya deniz kuvvetleri için de yüksek potansiyel taşıyan hava savunma sistemi alternatiflerden biri olarak gözükmektedir.

ASELSAN, KORKUT sisteminin deniz uygulamalarına yönelik sürümünü de geliştiriyor.

 

ASELSAN, KORKUT’un, gemi platformlarının güdümlü mermilere karşı yakın hava savunma görevinin icrasına yönelik deniz versiyonu olan KORKUT-D’nin geliştirme çalışmalarına 2016 yılında başlamıştır. KORKUT-D; hedef tespit, teşhis, takip ve imhasını; gelişmiş 3 boyutlu arama ve takip radarları, elektro-optik sensörleri ve parçacıklı mühimmat kullanan 35 mm çift namlulu top sistemi ile tam otonom olarak gerçekleştirebilecektir. Sistemin ön prototipinin, önümüzdeki dönemde, deniz ortamında güdümlü mermilere karşı test edilmesi planlanmaktadır.

40 mm / 1,57 inç: Neredeyse Bofors şirketi ile bütünleşmiş bir namlu çapıdır. İkinci Dünya Savaşı’nda çok miktarda kullanılsalar da atım süratleri, jet uçaklarına karşı kullanılmaya yeterli olmamıştır. Daha sonra, L70 modeli geliştirilmiştir. Günümüzde Bofors, 40 mm’yi, farklı modellerle üretmeye devam etmektedir; ancak bunlar, hiçbir zaman güdümlü mermiler öncesi zamanlardaki popülerliğine ulaşamamıştır. İtalyanlar, 40 mm’yi, farklı bir yaklaşım ile Dardo sistemlerine uygulamışlardır. Dardo, parçacıklı mühimmatın kullanıldığı bir nokta savunma konsepti sunmaktadır. İtalyanlar, 40 mm geleneğini, Leonardo’nun, IDEX 2015’te tanıttığı, Forty Light ile devam ettirmektedirler. Bu sistem; 2 tonluk, güverteye herhangi bir girişi olmayan, 72 hazır cephanesi, 300 atım/dakika hızı olan, tam otomatik bir seçenek sunmaktadır. Leonardo ayrıca, hafif, hızlı bir topla 30 mm piyasasına da girmeyi hedeflediğini açıklamıştır. [2] Dz.K.K.lığının KILIÇ sınıfı hücumbotları ile TUZLA sınıfı karakol gemileri ve Sahil Güvenlik Komutanlığının Arama Kurtarma Gemileri, Leonardo’nun 40 mm’lik toplarını kullanmaktadır.

57 mm / 2,24 inç: Bu çapta, Rusya, iki namlulu topu ile ana kullanıcı gibi gözükse de Amerikan Deniz Kuvvetleri de LCS ve sahil güvenlik gemileri için 57 mm’yi seçerek, önemli bir kullanıcı haline gelmiştir. Amerikalılar, 57 mm’yi, hızlı su üstü hedeflerine ve alçak irtifadaki hava hedeflerine karşı etkili olduğunu değerlendirerek seçmiştir. Geliştirilen 3P akıllı mühimmatı; infilak zamanının ayarlanması, çarpma ile patlama ve zırha nüfuz etme gibi yeteneklere sahiptir. Ayrıca İsveç ve Fin Deniz Kuvvetleri de korvet ve hücumbotlarında, tercihlerini 57 mm yönünde kullanmışlardır.

57 mm, özellikle ABD’nin LCS’leri için bu çapı seçmesinden sonra, dünya bahriyeleri tarafından daha yakından incelemeye alınmıştır. Çap farkı olmasına rağmen, 76 mm’ye rakip olabilir mi konusu tartışılmaya başlanmıştır. Diğer taraftan, ABD’nin LCS’lerden sonraki FFG(X) projesinde, 2019’da operasyonel olacağı konuşulan 57 mm Advanced Low Cost Munition Ordnance (ALaMO) güdümlü top mermilerinin kullanılabileceği, Fırkateyn Program Ofisi çalışmalarında yer almaktadır. [3] Aynı proje için, 76 mm Strales’li Super Rapid’in mücadele edip etmeyeceği ise henüz belli değildir.

76 mm / 3 inç: Menzil, atış hızı ve ateş gücü açısından, en iyi dengeyi sağlayan çap olarak değerlendirilmektedir. En avantajlı yönü, küçük gemilere bile yüksek ateş gücü kazandırabilmesi olarak görülmektedir. 60’tan fazla ülkenin deniz kuvvetinde kullanılmaktadır. Leonardo, 76 mm top sistemlerinin, en büyük üreticisidir. Rus ve Çin AK-176’ları da aynı amaca hizmet eden toplardır. Ruslar, yeni Karakurt sınıfı korvetleri için, 16,8 tonluk AK 176’dan daha hafif olan 9 tonluk AK-176MA’yı geliştirdiklerini açıklamıştır. AK-176’nın Çin türevi ise H/P J-26 olarak adlandırılmaktadır. Çinliler, top sistemine, radar izini azaltacak bir tasarımı yansıtmışlardır ve atışa hazır mühimmat miktarı, açık kaynaklarda, 150 olarak yer almaktadır.

Leonardo’nun 76 mm topu; dakikada 120 mermi atımı ve 15 kilometrelik menzili ile birçok deniz kuvvetinde tercih edilen silah konumundadır. Firma, hedef üzerine kilitlenen radar huzmesinin içinde ilerleyen mermileri de üreterek, atış yapılacak mermilerde tasarruf edilebileceğini göstermiştir. Alçak irtifadan uçan bir füzeye karşı yapılacak ve 15-20 atımı içeren önleme görevinin, 3-4 mermilik güdümlü top mermileri ile yapılabileceği de açık kaynaklarda yer almıştır. 76 mm, Dz.K.K.lığının, hücumbotlarında ve GABYA sınıfı fırkateynlerinde kullandığı bir namlu çapıdır.

 

KUTUCUK
Hangisi Tercih Edilecek?

Strales sistemi ile kullanılabilecek top mermilerinin dezavantajı, pahalı oluşları olarak değerlendirilebilir. Ancak, şüphesiz çeşitli hedef türlerini etkisiz hale getirmeye yetecek mermi maliyeti ile aynı görevi yapacak diğer silah/güdümlü mermileri, taşıma kapasitelerini de dikkate alarak karşılaştırmak daha doğru olacaktır. Örneğin, hem güdümlü mermiye karşı kullanılacak hem de karaya atılabilecek 50.000 avro’luk bir mermi mi; yoksa maliyeti 300-400 bin avrolardan, milyonlara kadar çıkacak güdümlü mermilerin mi gemilerde daha fazla tercih edileceği, zaman içerisinde cevap bulacak bir sorudur.

 

100 mm / 3,9 inç: Ateş gücü ve menzili nedeni ile ağırlıklı olarak Rusya tarafından tercih edilen bir namlu çapıdır. Diğer ülkeler, benzer tonajdaki gemileri için, 76 veya 127 mm topu tercih etmektedirler. Örneğin Fransızlar, HORIZON ve FREMM sınıfı gemilerinde, kendi 100 mm topları yerine, 76 mm’yi tercih etmişlerdir. Dz.K.K.lığının BURAK sınıfı korvetlerinde ve okul gemilerinde de bu çap kullanılmaktadır.

114 mm / 4,5 inç: İngiliz donanmasının standardı olarak, 1938’den itibaren kendisine yer bulmuştur. Falkland’da, kara harekâtını desteklemek üzere, kara bombardımanında ve hava hedeflerine karşı binlerce defa kullanılmıştır. Tam kapalı durumdayken 10 saniye içinde atışa hazır olması gereksinimi nedeniyle nispeten düşük atış hızına sahiptir. İngiliz Tip 23 fırkateynlerinde ve 45 destroyerlerinde düşük radar kesit alanlı top evi ile birlikte kullanılmaktadır.

İngiliz Kraliyet Deniz Kuvvetleri, gemilerinde, 114 mm’lik topları tercih ediyor.

 

127 mm / 5 inç: Halen kullanılan en yaygın toplardan biri olarak, dünya bahriyelerinde yerini almıştır. Hızlı hedeflere karşı reaksiyonu sınırlı görülse de kara hedefleri ile birlikte, deniz ve hava hedeflerine karşı kullanılabilen bir sistem olarak literatürde kendisine yer bulmuştur. Bu sınıf topların içinde en meşhuru, BAE Systems’in Mk 45’i ve Leonardo’nun 124/54’üdür. Bu kalibre topların etkili menzili, su üstü hedeflerine karşı 20-25 km (12,4-15,5 deniz mili); hava hedeflerine karşı ise 15-18 km (9-11 deniz mili) civarındadır. Güdümlü ve menzili uzatılmış mermilerin geliştirilmesi, bu çapın önemini arttırmıştır. Bu gelişmeler, toplara, 30-120 km (18-75 deniz mili) mesafe skalasına çıkartılmış menzille su üstü ve kara hedeflerini, rakibin angajman menzili dışından (stand off) ateş altına alma imkanı sağlamaktadır. Örneğin, İtalyan Vulcano mermileri, uzak mesafeden vuruş imkânı tanıyarak, güdümlü mermilerden tasarruf olanağı vermektedir. Aynı şekilde, BAE Systems’in Mk 45’inin 20 deniz milinden fazla menzile ulaşıldığına dair bilgiler vardır. 127 mm toplar, Dz.K.K.lığının MEKO sınıfı fırkateynlerinde kullanılmaktadır.

Haziran 2017 sonunda, Leonardo ile BAE Systems’in akıllı mühimmat konusunda iş birliğine gidecekleri haberi, pazarda bir şeylerin değişeceğinin habercisi olarak kabul edilebilir. [4] BAE Systems’in haberine göre, üzerinde birlikte çalışılacak mühimmat; gelişmiş güdüm sistemi, yarı aktif lazer ve kızılötesi arayıcı başlığı ile hareket halindeki hedeflere karşı da nokta vuruşu yapabilecek hale gelecektir.

130 mm / 5,1 inç: Rusya, tek namlu 130 mm topların atış süratlerini yetersiz bulunca, çift namlulu olarak üretmeye başlamıştır. 130 mm, Çin’in Tip 52 D sınıfı tarafından da tercih edilen, büyük kalibre toplar olmuştur. Ancak Çin, daha sonra, Rus yapımı AK-130’ları eski bularak, kendi 130 mm topunu üretmiştir. Rusların, 2.000 mermi taşıyabildiği söylenen Sovremenny sınıfı gemileri, 130 mm toplarla donatılmıştır.

155 mm / 6,1 inç: Bu çap, Amerikan Zumwalt sınıfını muhriplerinde, uzun menzilli atışlar için seçilmiştir. Zumwalt’ın 155 mm’lik topu, uzun menzilli mermileri ile 100 kilometre uzaktaki kara hedeflerini; BAE Systems’in Hyper Velocity Projectile mühimmatı gibi radar güdümlü yüksek süratli mermiler kullanılması durumunda ise 100-150 kilometre uzaktaki hareketli hedefleri vuracak şekilde tasarlanmıştır. 155 mm, kara kuvvetlerinde de kullanıldığı için, başlangıçta ekonomik bir seçim olarak görülmüştür. Ancak mermilerin maliyetleri ve özellikle hava hedeflerine karşı yavaş atış süratleri ise sorunlar olarak ortaya çıkmıştır. Önce Long Range Land Attack Projectile (LRAP) düşünüldüyse de 800 bin ila 1 milyon dolarlık maliyeti nedeniyle bu mermiden vazgeçilmiştir. Daha sonra, hassas kara bombardımanı için kara kuvvetlerinde de kullanılan ve tanesi 70.000 dolar civarında olan Excalibur’da karar kılınmıştır. 127 mm ve 130 mm’nin atış süratine kıyasla yavaş kalması ve ayrıca 127 mm için de uzun menzilli mermiler geliştirilmesi nedeniyle 155 mm sorgulanır hale gelmiştir. Hafif versiyonu, ABD’nin Arleigh Burke sınıfı muhripleri için teklif edilse de bu gemilerde 127 mm / 5 inç toplarla yola devam edilmiştir. 5-6 atım/dakika gibi düşük atış süratinin yanı sıra geri tepme etkisinin gemi bünyesinde olumsuz etki yaratabilecek olması gibi problemleri nedeniyle 155 mm, şimdilik sadece Zumwalt sınıfında kullanılacak gibi görünmektedir.

Elektromanyetik Raylı Top (Railgun): Elektromanyetik enerji ile yaklaşık 6 Mach hızında namluyu terk edecek mermilerin, konvansiyonel mermilerden daha uzun menzillere ulaşması ve kinetik enerjisi ile hedef üzerinde etkili olmaları beklenmektedir. Üzerinde, ateşlenmesi ya da fırlatılması ile ilgili, barut gibi bir bileşen bulunmaması ve kinetik etkisi nedeniyle daha az patlayıcı taşıması, mermilerinin gemide daha az yer kaplayacağı anlamına gelmektedir. Konu üzerinde çalışan firmalardan General Atomics, hafif bir sistem ile bu yılın sonunda, sabit bir hedefin; 2018 yılında ise bir füzenin hedef olarak kullanılacağı atışlar planlandığını duyurmuştur. Ayrıca atılan mermi ile iki yönlü iletişim kurulduğunu teyit ederek, uzun menzilli mermilere, güdüm kabiliyeti kazandırıldığını açıklamıştır. [5] Şimdilik bu silahın en büyük sorunları:

  • Bugün için ihtiyaç duydukları 20-32 megajule’lük elektrik enerjisini, Zumwalt sınıfı dışında karşılayabilecek gemi olmaması,
  • Mermilerin tabi olacağı yüksek ivmeye karşı, iç elektronik malzemelerin korunması ve
  • Namlunun ısınmaya karşı korunmasıdır.

Konu üzerinde önemli çalışmalar yürüten ASELSAN, 2014 yılından beri sürdürdüğü çalışmaların sonucunda, IDEF 2017’de ilk prototipini sergilediği, TUFAN Elektromanyetik Top Sistemi’ni geliştirmiştir. TUFAN ile Nisan ayında gerçekleştirilen atışlı testlerde, 80 gramlık test mühimmatı, 1.125 m/s (3,39 Mach) sürat ile fırlatılmıştır. Erişilen bu hızın, yapılan çalışmalarla 2-2,5 kat daha arttırılması ve çok uzun menzilli bir top sistemi ortaya çıkartılması planlanmaktadır. Kara ve deniz kuvvetlerinin, güdümlü top mermileri ile de donatılabilecek böyle bir silahın, konsept ve öncelik çalışmalarına başlayacakları günler yakın gibi gözükmektedir.

IDEF fuarında sergilenen TUFAN prototipi.

Sonuç olarak, toplar, kullanım alanları ve etkinlikleri ile ilgili bir şey kaybetmemiştir. Gemilerde, güdümlü mermileri tamamlayıcı olarak görevlerine devam etmektedirler. Korsanlığa karşı, ikaz atışlarında, kıyı sularında, kara bombardımanında, su üstü harbi ve hava savunma harbinde kullanılabilecek şekilde üretilmeye devam edilmektedirler. Toplar, yeni teknolojilerde kendilerine öylesine yer yapmıştır ki görünüşleri de gemilerin robotik ve gizliliğe önem veren siluetlerine uyum sağlamaya başlamışlardır. Akıllı mühimmatların geliştirilmesi ise topların popülaritesini, hiç olmadığı kadar arttıracak gibi gözükmektedir.

ASELSAN tarafından gerçekleştirilen TUFAN atışlı testlerinden bir kesit.

Kaynakça

  1. Kyle Mizokemi, The Popular Mechanics, The Navy Needs a Way to Reload Missile Silos at Sea, http://www.popularmechanics.com/military/navy-ships/a27205/navy-reload-missile-silos-at-sea/, Erişim Tarihi: 15 Ağustos 2017
  2. Richard Scott, Forty Light Naval Gun Breaks Cover, Jane’s 360, 24 Şubat 2015,
  3. https://www.scribd.com/presentation/355758866/ffg-x-industry-day-brief-final#fullscreen&f rom_embed, Key FFG(X) Attibutes, Erişim Tarihi: 8 Ağustos 2017
  4. Business Wire, BAE Systems and Leonardo to Collaborate on New Precision-guided Munitions for Air, Land and Sea Threats, 28 Haziran 2017
  5. Vivienne Macci, General Atomic Railgun System Heading for Testing, http://www.national defensemagazine.org/ articles/2017/8/4/general-atomics-railgun-system-heading-for-testing National Defence, Erişim Tarihi: 7 Ağustos 2017

1,572 toplam görüntüleme, 2 bugünkü görüntüleme