Küresel Savaş Gemisi Pazarında Son Bir Yıl Böyle Geçti Amerika Kıtası’nda, Hem Yeni Hem de İkinci El Gemiler Gündemde – MSI Dergisi: Türk Savunma ve Havacılık Sanayisinin Güncel Referans Bilgi Kaynağı ve Yenilik Habercisi

Küresel Savaş Gemisi Pazarında Son Bir Yıl Böyle Geçti Amerika Kıtası’nda, Hem Yeni Hem de İkinci El Gemiler Gündemde

24 Nisan 2019

MSI Dergisi’nin 175’inci sayısında yayımlanan analiz, derginin İnternet sitesinde paylaşılmıştır:

 

Sinan TOPUZ / sinantopuz1990@gmail.com

 

Son bir yıl içinde, ülkelerin savaş gemisi temin etme çabalarını ele aldığımız yazı dizisine, Amerika kıtası ile devam ediyoruz. ABD’yi ise programların çokluğu nedeniyle ayrı bir bölümde ele almak üzere, Amerika kıtasının kapsamının dışına çıkartıyoruz.

Haritaya bakınca, Amerika kıtası bize biraz uzak gözüküyor. Ama yeni kıtada olanlar ve ticari fırsatlar bize çok uzak değil. Türk askeri denizcilik sanayisi, geçtiğimiz yıl, şirketlerimiz aracılığı ile özellikle Güney Amerika’daki çeşitli projelerde yarışa katılmaya istekliydi. Bu projelerden bazılarının süreçleri halen devam ediyor. Özgün çözümleri ile dünya arenasına çıkmaya yeni başlayan sektör için, şimdilik yarışta başarılı olmak kadar devler liginde boy ölçüşmek de önemli.

Kanada da Avustralya gibi fırkateyn ihalesinde Tip 26 tasarımını seçti.

 

Kanada

Kanada Deniz Kuvvetleri, 2018’de, fırkateyn tedarik süreci ile gündemin üst sıralarında yer aldı. Lockheed Martin-BAE Systems ortaklığının, 15 gemilik ve 45 milyar dolarlık projeyi kazanması, küresel pazarı etkileyebilecek önemli bir gelişme olarak kaydedildi. Sürecin en tartışmalı kısmı, ihale şartnamesinde, fiili olarak kullanılmakta olan ve kendisini ispat etmiş gemi istenmesine rağmen, Lockheed Martin-BAE Systems ortaklığının, Tip 26 ile ipi göğüslemesi oldu. Konu, mahkemeye de taşındı; ama sonunda Tip 26, Avustralya ihalesinde olduğu gibi, yarışı lider olarak tamamladı.

Kanada, Suüstü Savaş Gemisi (Canadian Surface Combatant / CSC) adını taşıyan ve eskiyen Halifax sınıflarını değiştirmek için hazırladığı proje için, başlangıçta 12 firmadan teklif istemişti. Bunlardan Avrupalı iki firma, TKMS ve Odense Maritime Technology, teklif vermeyi reddetmişti. [1]

İhale sürecindeki sınırlamalara uymak istemeyen Fincantieri ve Naval Group, FREMM tekliflerini, resmi olmayan kanaldan ilettiler. Çeşitli haber kaynaklarında, 30 milyar dolara sabitlendiği belirtilen teklifleri, daha düşük maliyetli gözükmesine rağmen, resmi sürece uyulmadığı gerekçesi ile reddedildi. Ret gerekçelerinin içinde; yedek parça, iş tanımı, eğitim, cephane, sorumlulukların dağıtılması, kullanıcı hakları olmaması da sayıldı.[2] İtalyan ve Fransızların, tekliflerini resmi süreç dışında verme gerekçelerinin altında da kullanıcı hakları ile ilgili tereddütlerinin olduğu, basına sızdı. [1]

İhalede, nihai değerlendirmeye; Alion-JJMA ortaklığının De Zeven Provincen sınıfı fırkateyni, BAE Systems’in Tip 26’sı ve Navantia’nın F-105’i kaldı ve ipi göğüsleyen Tip 26 oldu. Gemilerin inşasına 2020’lerin başlarında başlanması ve ortalarında da ilk geminin teslim edilmesi planlanıyor.

Kanada Deniz Kuvvetleri, modernizasyon sürecinden geçirdiği Victoria sınıfı denizaltılarını da değiştirmeyi değerlendiriyordu; ancak bu planlar, mevcut hükümet tarafından, Kasım ayında reddedildi. Hükümet gerekçeleri arasında; Kanada Deniz Kuvvetlerinin zaten çok önemli bir modernizasyon faaliyet içinde olduğu; 15 fırkateyn, 2 müşterek destek gemisi ve 6 kutup karakol gemisinin tedariki için yatırım yapıldığı; ayrıca Victoria sınıfı denizaltıların, 2030’lara kadar güncel kalacak şekilde modernize edildiği yer aldı.

 

Meksika, Damen SIGMA 10514 tasarımını temel alan 8 adet POLA sınıfı Açık Deniz Karakol gemisinin inşa faaliyetlerini sürdürüyor.

 

Meksika

Meksika’nın devlet tersanesi Astimar, Damen ile SIGMA 10514 tasarımını temel alan, 8 adet POLA sınıfı açık deniz karakol gemisi inşa ediyor. Bu gemilerin ilki tamamlanmak üzere ve 2020’de hizmete girmesi planlanıyor. Yaklaşık 2570 tonluk gemiler, SMART S radarını ve Thales TACTICOS komuta kontrol sistemi kullanacak. Altı modülden oluşan geminin dört modülü Meksika’da; iki modülü ise Hollanda’da inşa edilerek Meksika’da bir araya getiriliyor. Meksika Deniz Kuvvetleri ayrıca, Türkiye’nin de bir süre kullandığı Knox (Türkiye’de Tepe sınıfı fırkateyn) sınıfından 4 adet fırkateyne ve 2 adet Sa’ar 4.5 sınıfı hücumbota sahip.

Naval Group’un, Gowind sınıfının gösterimi için kendi kaynakları ile inşa ettiği L’Adroit, Arjantin’e teslim edilecek.

 

Arjantin

Arjantin Deniz Kuvvetleri, son dönemde, maddi sorunlardan da kaynaklanan çeşitli sıkıntılar yaşıyor. Son olarak, 15 Kasım 2017’de, denizaltıları ARA San Juan, 44 kişilik mürettebatı ile Atlantik Okyanusu’nda battı. Geminin, ucuz batarya kullanılmasından ve bakım usullerinin uygulanmamasından dolayı battığı, kulaktan kulağa yayıldı. [3]

Ocak ayında, Kore Cumhuriyeti’nin, hizmet dışına çıkarttığı Ulsam sınıfı bir fırkateynini, güdümlü mermileri sökülerek hibe kapsamında Arjantin’e vereceği, haberlerde yer aldı. Benzer şekilde, aynı sınıftan ikinci bir gemisini de Arjantin’e vereceği; ayrıca, Po Hang sınıfı korvetlerden birinin de hibe edeceği, haberlerin satır aralarında kendisine yer buldu. [4]

Bir süredir beklenen bir gelişme de Şubat ayında gerçekleşti. Naval Group, 14 Şubat’ta yaptığı açıklamada, Arjantin ile imzaladığı ve 4 adet açık deniz karakol gemisinin tedarikini konu alan sözleşme ile ilgili çalışmalara başladığını duyurdu. Sözleşme kapsamında teslim edilecek gemiler, OPV 87 Gowind tasarımını baz alacak ve ilk gemi, Naval Group’un, bu sınıfın gösterimi için kendi kaynakları ile inşa ettiği L’Adroit olacak.

Brezilya, kendi uçak gemisini inşa etmek istiyordu; ama İngiltere’den HMS Ocean’ı aldıktan sonra, inşa planlarına devam edip etmeyecekleri henüz belli değil.

 

Brezilya

Brezilya’nın büyük hedefi, 2025’ten itibaren, deniz kuvvetlerini, 80 milyar avro bütçe ile 2 adet 50 bin tonluk uçak gemisi, 4 adet 20 bin tonluk havuzlu çıkarma gemisi (LHD), 30 refakat gemisi, 15 klasik denizaltı ve 6 nükleer denizaltı ile yenilemek. Bu hedefe ulaşmak için, çeşitli ihaleler ve projeler yürütülüyor.

Brezilya Deniz Kuvvetleri, 2012 yılının Ağustos ayında, radar ve kızılötesi izi azaltan teknolojilere sahip 4 korvet için ihtiyaç beyan etti. Tamandare sınıfı olarak adlandırılan proje için, 2017 yılının Aralık ayında çalışmalar başlatıldı. Önce 2790 tonluk ve yaklaşık 103 metrelik bir gemiden bahsedilse de daha sonra 3000 tonluk önerilerin de kabul edileceği söylendi. İhale sürecine ilgi gösterdiğini açıklayan 20 şirketten 9’u; BAE Systems, Damen, Fincantieri, Naval Group, TKMS, STM, Garden Reach Shipbuilders & Engineers (GRSE), Goa Tersanesi ve Ukrinmash, 2018 yılının Haziran ayında tekliflerini verdi.

BAE Systems, Tip 31’i teklif etti. Goa Tersanesi, savaş sistemleri için İsrail şirketlerini tercih ederek ve Thales ve MBDA’nın da desteği ile birlikte, Kamorta sınıfının bir türevini önerdi. TKMS, MEKO tabanlı bir gövdeyi; Damen-Saab ortaklığı Sigma 10514’u; Fincantieri ve Leonardo, Katar tarafından seçilen korvet modelini; STM, MİLGEM’in Brezilya için uyarlanmış modelini; Naval Group da Mısır ve Malezya tarafından seçilen Gowind modelini teklif etti. STM ve Ukrinmash, Thales’i, ana elektronik sistemler ve savaş yönetim sistemi ortağı olarak seçti. İhale şartları gereği tüm şirketler, kendisine bir tersane buldu. [5]

2022-2025 yılları arasında teslim edilmesi istenen gemiler için, Ekim 2018’de kısa liste ile şirket sayısı dörde düşürüldü. Águas Azuis ile Embraer-TKMS; Tamandare ile Damen-Saab; Fincantieri-Leonardo ile Vard; Villegagnon ile Naval Group ve Enseada, finale kalan şirketler olarak açıklandı.

Brezilya, Aralık ayında, Naval Group desteği ile inşa ettiği 4 adet Scorpene sınıfı denizaltısından ilkini denize indirdi.

 

Artan petrol gelirlerinin keyfini yaşayan Brezilya, Naval Group desteği ile inşa ettiği 4 Scorpene sınıfı denizaltısından ilkini, Aralık ayında denize indirdi. 2009’da anlaşması imzalanan denizaltının, 2020’de, Brezilya Deniz Kuvvetlerine teslim edilmesi planlanıyor. Toplam 8,9 milyar dolarlık projedeki denizaltılar, 12-18 aylık aralıklarla teslim edilecek. Brezilya’nın Scorpene sınıfı denizaltısı, Şili, Hindistan ve Malezya’nın kullandığı modellerden biraz daha uzun ve 72 metre. Naval Group ayrıca, Brezilya’yı, bölgedeki denizaltı üretim merkezi yapmayı planladığını açıkladı. Şüphesiz bu açıklamanın ardında, Brezilya’nın, 2020’lerin ortalarında; Çin, Fransa, ABD, Hindistan ve İngiltere gibi nükleer denizaltıya geçme isteği de etkili.

Brezilya, kendi uçak gemisini de inşa etmek istiyordu; ama İngiltere’den HMS Ocean’ı aldıktan sonra, inşa planlarına devam edip etmeyecekleri henüz belli değil. Bu gemiye, Türk Deniz Kuvvetleri de ilgi göstermişti.

 

Kolombiya

Kolombiya, Kore Cumhuriyeti’nden hibe aldığı karakol gemisinden ayrı olarak, 2020’li yılların ortalarında emekli olacak karakol gemileri yerine, 3.000-5.000 tonluk 4 fırkateyn almayı planladı. Hatta STM de bu konuda teklif verdi. Naval Group, 2017’de, ülkede bir ofis açtığını açıkladı. Kolombiya Deniz Kuvvetleri, dikey fırlatma sistemi olan, derinliği değişebilir sonara sahip, en az 180 km menzilli satıhtan satha füzeleri olan bir gemiye sahip olma arzusunda. Almanların ikinci el Bremen sınıfı fırkateynleri de bu projede değerlendirilen gemiler arasında yer aldı. Şirketler, bilgi istek dokümanı sürecinden sonra, Kolombiya’nın ilk listesini yayınlamasını bekliyor.

Kolombiya Deniz Kuvvetleri ayrıca, 5 karakol gemisini, 2019 yılında değiştirmek istiyor.

Kolombiya Deniz Kuvvetlerinin denizaltı tedarik çalışmaları kapsamında ise bugüne kadar, Naval Group’tan bir açıklama geldi. Firma, Kolombiya’ya, Scorpene sınıfı denizaltıyı teklif ettiğini; ülkenin Tip 209 sınıfı denizaltılarının değişimi için en iyi seçeneğin Scorpene sınıfı olduğunu açıkladı. [6]

 

Peru, DAEWO’nun desteği ile Endonezya’nın PT PAL tersanesinde inşa edilen çıkarma gemisi (LPD) BAP Pisco’yu, 2018’de envantere aldı.

 

Peru

Peru, DAEWO’nun desteği ile Endonezya’nın PT PAL tersanesinde inşa edilen çıkarma gemisi (LPD) BAP Pisco’yu, 2018’de envantere aldı. 122 metre uzunluğa ve yaklaşık 7.200 ton deplasman sahip geminin ikizinin yapımına, Peru’nun ulusal tersanesi SIMA’da devam ediliyor. PT PAL, Filipinler için de aynı geminden 2 adet inşa etmişti. Kore Cumhuriyeti’nin, Arjantin’e hibe edeceği Po Hang sınıfı korvetlerden ikincisini Peru’ya hibe etmesi de gündemde.

Bir diğer tedarik projesi kapsamında, çeşitli haber kaynaklarına göre Peru, 3.500/4.000 tonluk fırkateyn için; İtalyan PPA, Alman MEKO, Singapur Formidable, Kore Cumhuriyeti KDX II ve Fransız/İtalyan FREMM sınıflarını değerlendiriyor ve Fransızlarla aktif olarak görüşüyor.

Peru ayrıca, 2018’de, TKMS ile 4 adet Tip 209/1200 denizaltısı için 40 milyon avroluk bir modernizasyon anlaşması imzaladı ve ilk denizaltının modernizasyon işlemleri başladı.

Peru’nun, yeni denizaltı tedariki planları da var. Peru Deniz Kuvvetleri; Kore Cumhuriyeti, Almanya (Tip 214), Fransa (Scorpene) ve İspanya (S-80) tasarımlarını inceliyor.

Peru’nun, Kolombiya ve Brezilya ile ortaklaşa, helikopter inebilen nehir karakol platformları inşa etmeyi planladığı; Peru’nun, 2021’e kadar 2 platform satın alacağı da basında yer aldı. [7]

Şili, 2023’e kadar, Latorre-sınıfı (eski Jacob van Heemskerck) hava savunma fırkateynlerini, yeni veya kullanılmış gemilerle değiştirmek istiyor.

 

Şili

Şili, 2023’e kadar, Latorre-sınıfı (eski Jacob van Heemskerck) hava savunma fırkateynlerini, yeni veya kullanılmış gemilerle değiştirmek istiyor. Bu gemiler, Hollanda için 1985 ve 1986 yıllarında inşa edildi ve 2004’te Şili envanterine katıldı. Şubat ayında çıkan bir habere göre de Karel Dorman (M fırkateyni) sınıfının Hollanda’nın elinde kalan son ikisinin transferi için, Şili ile Hollanda arasında niyet anlaşması (LOI) imzalandı. [8] Anlaşma gerçekleşirse gemilerin, 2024 ve 2027’de hizmet dışına ayrılması sonrası Şili’ye transferi söz konusu. Şili böylece, operasyonel M fırkateyni sayısını, elindeki iki gemi ile birlikte dörde çıkartacak. Hollanda’nın elinde toplam 8 adet bulunan gemilerden dördü Şili’ye, diğerleri de komşuları Belçika ve Portekiz’e gitmiş olacak. Gemilerin transferinin yaklaşık 6 yıl sonrası olmasının nedeni de gemilerin Hollanda’da hizmet dışına ayrılması için, Hollanda ve Belçika’nın ortak başlatacağı fırkateyn projesini bekleyecek olmaları.

Şili’nin, Avustralya’nın Adelaide sınıfı fırkateynleri ile ilgilendiği de ortaya çıktı. Şili için bu fırkateynlerin alınması, SM-2 Blok III A ve Mk-41 VLS lançerinden atılan ESSM füze sistemlerinin envantere dâhil edilmesi manasına da gelecek. [9] Güney Amerika kaynaklı bir haberde, Yunanistan’ın da Avustralya’nın gemileri ile ilgilendiği bilgisi yer aldı. Mart veya Nisan aylarında, Şili Deniz Kuvvetlerinden yetkililerin bahse konu fırkateynler ile seyir yapmak üzere görevlendirilmiş olması, Şili Deniz Kuvvetlerinin, fırkateynlere ilgisinin sürdüğünü gösteriyor. Şili’nin fırkateyn tedarik çalışmalarında, Avustralya’yı Hollanda’nın önüne geçiren parametre, zaman olarak değerlendirilebilir. Avustralya fırkateynlerine daha önce Polonya’nın da ilgisi olduğu, çeşitli haber kaynaklarında yayınlanmış; gemilerin Polonya’ya maliyetinin 550 milyon dolar olacağı belirtilmişti.

Şili’nin hangi tip fırkateyne karar verdiği henüz netleşmedi. Ancak bu konudaki kararın, bu yıl içinde verilmesinin beklendiğini söylemek mümkün.

 

Kaynakça

  1. SDQuabec, 2018, Canada’s Combat Ship Procurement Process, https://sdquebec.ca/en/news/canadas-combat-ship-procurement-process (Erişim Tarihi: 2 Mart 2019,)
  2. Naval Today, 2017, Canada brushes off outside, fixed-price FREMM frigate offer for Canadian Surface Combatant Project, https://navaltoday.com/2017/12/06/canada-brushes-off-outside-fixed-price-fremm-frigate-offer-for-canadian-surface-combatant-project/ (Erişim Tarihi: 1 Mart 2019)
  3. Seth Cropsey, 2017, Hudson Institute, Lessons From the Loss of ARA San Juan, https://www.hudson.org/research/14064-lessons-from-the-loss-of-ara-san-juan, (Erişim Tarihi: 1 Mart 2019)
  4. Merco Press, 2019, http://en.mercopress.com/2019/01/29/argentine-navy-will-incorporate-a-south-korean-frigate-for-ocean-patrolling, (Erişim Tarihi: 3 Mart 2019)
  5. Naval Today, 2018, Here are the nine teams bidding for the Brazilian Navy’s corvette acquisition project https://navaltoday.com/2018/06/19/here-are-the-nine-teams-bidding-for-the-brazilian-navys-corvette-acquisition-project/, (Erişim Tarihi: 6 Mart 2019)
  6. Naval Group at Colombiamar 2019, https://www.naval-group.com/en/news/naval-group-at-colombiamar-2019/, (Erişim Tarihi: 12 Mart 2019)
  7. ESD, 2018, We want to have a flexible navy, https://www.marina.mil.pe/media/eventos/2018/02/14/entrevista_european_security__defense.pdf, (Erişim Tarihi: 1 Mart 2019)
  8. Naval Today, 2019, Chile likely buyer of remaining two Dutch M-frigates, https://navaltoday.com/2019/02/13/chile-likely-buyer-of-remaining-two-dutch-m-frigates/, (Erişim Tarihi: 11 Mart 2019)
  9. Roberto Sandoval, Defensa.com, 2019, Chilian Navy Interested in the ships of the Adelaida Class, https://www.defensa.com/chile/armada-chile-interesada-buques-clase-adelaida, (Erişim Tarihi: 11 Mart 2019)

5,182 toplam görüntüleme, 4 bugünkü görüntüleme