Söyleşi: Meteksan Savunma Haberleşme Sistemleri İş Geliştirme Direktörü Harun SOLMAZ – MSI Dergisi: Türk Savunma ve Havacılık Sanayisinin Güncel Referans Bilgi Kaynağı ve Yenilik Habercisi

Söyleşi: Meteksan Savunma Haberleşme Sistemleri İş Geliştirme Direktörü Harun SOLMAZ

8 Ağustos 2019

“Uluslararası Ölçekte Veri Bağı Şirketi olma vizyonumuz doğrultusunda etkin, güvenilir ve hızlı haberleşme çözümleri sunuyoruz.”

 

MSI Dergisi’nin 181’inci sayısında yayımlanan söyleşi, derginin internet sitesinde paylaşılmıştır:

 

Haberleşme sistemleri, Meteksan Savunma’nın ana faaliyet alanları arasında yer alıyor. Bu faaliyet alanı kapsamındaki KEMENT gibi projeler, sektör kamuoyu tarafından yakından tanınıyor. Diğer yandan; mühimmat ve İHA veri bağları, telemetri sistemleri, uydu haberleşmesi ve uydu seyrüsefer sistemleri gibi çalışmalar ise firmanın kabiliyetlerinin kapsamının daha geniş olduğunu gösteriyor. Meteksan Savunma’nın, haberleşme sistemleri alanında neler yaptığını, Meteksan Savunma Haberleşme Sistemleri İş Geliştirme Direktörü Harun Solmaz’dan dinledik.


ATMACA füzesi, ağ destekli operasyon yeteneğine KEMENT’le kavuşacak

 

MSI Dergisi: Meteksan Savunma, haberleşme sistemleri konusunda, çeşitli çözümlere sahip ve yeni çözümler üzerinde çalışmaya da devam ediyor. Bu çözüm kümesi ve altındaki teknolojiler, Meteksan Savunma’yı, haberleşme alanında nasıl bir konuma getiriyor? Belli bir uygulama ya da teknoloji alanında uzmanlaşmadan bahsedebilir miyiz?

Harun SOLMAZ: Bildiğiniz gibi Meteksan Savunma olarak ileri teknoloji alanlarında Türkiye’de, daha önce kimsenin çalışmadığı konularda özgün ve güvenilir çözümler geliştirmek vizyonu ile kurulduk ve faaliyet gösterdiğimiz tüm alanlarda temel aldığımız bu genel prensibi, haberleşme sistemleri alanında Türkiye’de daha önceden geliştirilmemiş bir alt sistem olan mühimmat üzeri veri bağı konusunda görevler alarak geçerli kılmayı başardık. Yerli olarak geliştirilen bir füze sisteminin, ”at ve yönet” prensibine göre füze ile platform arasında gerçek zamanlı ve güvenli veri aktarımını sağlayacak bir veri bağını geliştirmek üzere ilk kez 2010 yılında çalışmalara başladığımızı, özellikle vurgulamak isterim. Tam bu noktada, sorunuza istinaden, mühimmat üzeri çözümlerinin yurt dışından kolayca tedarik edebilecek ve mühimmata entegre edebilecek alt sistemler olmadığının altını, önemle çizmek gerekir. Füzenin yapısal ve elektriksel özelliklerine göre veri bağı tasarımının özelleşerek optimize olması gerekliliği; operasyonel, fonksiyonel ve mühimmata özel bilgilerin yüklenici ile paylaşılması zorunluluğunu doğurmaktadır. Yabancı bir kaynak ile çözüm sağlanmasının, hem teknik hem de stratejik açıdan nelere yol açabileceğini, sizlerin değerlendirmelerine ve takdirlerine sunarım.

Meteksan Savunma, haberleşme sistemleri alanında; görüş hattı ve görüş hattı ötesinde noktadan noktaya, noktadan çok noktaya veya bir ağ şeklinde haberleşmeyi ve veri aktarımını sağlayan başta mühimmatlar olmak üzere, kara, hava ve deniz platformları için veri bağlarını, telemetri sistemlerini ve uydu seyrüsefer sistemlerini tasarlayıp, üretiyor ve lojistik desteğini sağlıyor. Bu bağlamda Meteksan Savunma’nın haberleşme sistemleri alanında konumlanmasını; kullanıcının ihtiyacını zamanında ve eksiksiz yerine getiren, istenen işlev ve fonksiyonları karşılayan, güvenli veri aktarımını sağlayan, zorlu çevre koşullarında görev icra edebilen, tamamen yerli ve milli tasarıma sahip çözümler sunan bir mükemmeliyet merkezi ve güvenilir bir çözüm ortağı ve yüklenici şeklinde değerlendiriyor ve ilgili tüm süreçlerimizi yönetiyor ve yaşatıyoruz.

Meteksan Savunma, HİSAR-A ve HİSAR-O projeleri için, faz dizinli veri bağı geliştirdi.

MSI Dergisi: RF spektrumunun bantları olarak baktığımızda, odaklandığınız bir alan var mı?

Harun SOLMAZ: Malumunuz, genel olarak projenin kapsamına binaen ihtiyaç duyulan bant genişliği ve frekans planlaması; tedarik makamı ya da kullanıcı tarafından, gerektiğinde araştırma kurum ve kuruluşları, üniversiteler, ilgili sanayi firmaları ve konu uzmanlarının desteği de alınarak spektrumunun kullanım durumuna, teknolojik alt yapı ve fizik kuralları doğrultusunda projenin tanımlama döneminde yapılıyor. Meteksan Savunma olarak bizler, ihtiyaç duyulan herhangi bir frekans bandında çözümler üretebiliyoruz ve bunu her platformda tedarik makamı ve kullanıcılar ile paylaşıyoruz. Haberleşme sistemleri alanında, UHF/L/S bantlardan üst bant olarak şu anda C ve X Bantlara kadar farklı tipte birçok sistem tasarlayıp ürettik ve üretmeye devam ediyoruz. Radar sistemleri alanında ise 0-40 GHz arasında farklı görevleri icra eden sistem çözümlerini, silahlı kuvvetlerimizin hizmetine sunduk. Tüm bu çözümlerimiz ile birlikte sistem/ürün ömür devrinin tamamını kapsayan altyapıyı da kurumumuza kazandırdık. Sonuç olarak bugüne kadar çalışmış olduğumuz bantlar öncelikli olmak üzere tüm bantlarda çözümler ortaya koyabilecek bilgi, birikim ve altyapıya sahip olduğumuzu tekrar vurgulamak isterim.

 

MSI Dergisi: Meteksan Savunma, haberleşme alanında hangi çözümlere sahip?

Harun SOLMAZ: Görüş hattı ve görüş hattı ötesinde noktadan noktaya, noktadan çok noktaya veya bir ağ şeklinde haberleşmeyi sağlayan veri bağlarını, telemetre sistemlerini ve uçuş sonlandırma sistemlerini kullanıcılarımıza sunuyoruz. OMTAS ve UMTAS tanksavar füzelerinin, HİSAR-A ve HİSAR-O hava savunma füzelerinin, SOM ve ATMACA füzelerinin veri bağlarını Meteksan Savunma olarak bizler sağlıyoruz. Görüş hattı ötesinde, uydu haberleşme çözümleri ve alt sistemler üzerinde çalışıyoruz. Ayrıca Genişbant LOS/NLOS Taktik Haberleşme Radyoları, Uydu Seyrüsefer Sistemi Alıcıları, Antenleri ve Karıştırmaya Duyarlı Sistem (Anti-jam GPS) ile Haberleşme Elektronik Destek/Taarruz ve Karşı Tedbir Sistem konularında çözümlerimiz, devam eden proje ve çalışmalarımız var.

Haberleşme alanında en güncel çözümlerimizden ve IDEF 2019’da lansmanını yaptığımız C-Bant Data Link’ten söz etmeden bu soruyu geçmek istemem. Günümüzde kolluk kuvvetlerimizin kullandığı neredeyse tüm insanlı ve insansız keşif gözetleme sistemlerinde -İKU, ANKA, TB-2, Karayel vb.- kullanılan ve ABD’den tedarik edilen haberleşme sisteminin yerine geçmesi için tasarladığımız C-Band Data Link; veri aktarım güvenliği kapsamında sahip olduğu frekans atlama ve tayfa yayma (DSSS) fonksiyonları, askeri standartlara uyumluluk gibi ek özellikleri ile öne çıkan milli ve yerli bir sistem olarak görev almaya hazırdır.

 

MSI Dergisi: Genele baktığımızda, haberleşme alanındaki çözümleriniz, kullanıcıya ne gibi avantajlar sağlıyor? Meteksan Savunma’yı, rekabette nasıl öne çıkartıyor?

Harun SOLMAZ: Ürün ömür döngüsü içinde maliyet etkinlik, KEMENT projesi başta olma üzere platformlar üzerinde edinilen entegrasyon kabiliyetinin ve kamu ve özel kurum ve kuruluşlar ile birlikte çalışma kültürünün; gereksinimlerin belirlenmesinden tasarım, üretim, proje yönetimi ve diğer proje faaliyetlerine kadar yansıtılması ile etkin sistem çözümüne ulaşabilme, edinilen tecrübe ile olası risklerin azaltılması, hızlı, etkin ve güvenilir çözüm sunabilme ve yetkinlik, Meteksan Savunma’yı, rekabette öne çıkaran faktörlerdir diyebiliriz.

Meteksan Savunma, tamamladığı ve hâlihazırda devam ettirdiği farklı tip ve modelde ellinin üstünde proje ile edinmiş olduğu tecrübe, güncel süreçleri, sahip olduğu esneklik, müşterilerine dokunan ve ihtiyaçları etkin bir şekilde çözen mühendislik ve yönetim altyapısı ile birlikte çalışabilir bir firma kimliğini kazanmıştır ve bu kapsamda sürekli kendini geliştirmeye devam etmektedir. Tabii ki bu tasarrufu bize kazandıran en önemli etken, sahip olduğumuz teknik altyapıdır. Teknik altyapımız, yeniden kullanıma ve güncel teknolojin eklenebildiği kütüphanelerden ve konusunda uzman personelimizden oluşmaktadır. İhtiyaca binaen, o kütüphanelerdeki bilgi, birikim ve uygulamaları birleştirerek kullanıcının isterleri doğrultusunda bir çözümü kısa sürede ortaya koyabiliyoruz.

Haberleşme sistemleri alanında verdiğimiz çözümlerde öne çıkan en önemli katma değerimiz, veri iletiminin güvenliğini sağlayan algoritmalarımızdır diyebiliriz. Frekans atlama ve tayfa yayma (Direct Sequence Spread Spectrum / DSSS) işlevlerini yerine getiren algoritmalarımız, harici ve dahili kripto sistemleri de entegre edilebilir sistem mimarilerimiz ve bu bağlamda sunduğumuz modülerlik ile kullanıcılarımız, Meteksan Savunma’nın çözümleri ile güvenliğin en üst seviyede olacağı etkin sistemlere sahip olacaklarını biliyorlar. Bizi rakiplerimiz arasında öne çıkaran bir diğer önemli konu da düşük boyut, ağırlık ve güç tüketimi (SWAP tasarım) içeren sistem çözümlerimizdir. Mühimmat projelerinde, çok küçük bir hacme sığma; ağırlığı mümkün olduğunda düşük tutma; güç tüketiminde belli bir üst sınırın altında kalma koşullarının bir sonucu olarak bunu başardık diyebiliriz.

 

MSI Dergisi: SWAP tasarım kabiliyetinizin biraz daha ayrıntısına girecek olursak burada, sivil sektörün genelindeki teknolojik gelişmelerin de etkisi olduğunu söyleyebilir miyiz?

Harun SOLMAZ: Elbette söyleyebiliriz. Sivil sektörün ve özellikle haberleşme teknolojilerinin çok hızlı gelişmesi, çok farklı yonga setlerine ulaşmayı ve bunları, farklı sistem çözümlerinin içerisine entegre etmeyi kolaylaştırdı. Bu gelişmeler, SWAP tasarım kabiliyetlerimizi önemli ölçüde arttırdı.

Tabii sivil sektördeki bu gelişmeleri, isteyen herkes takip edebiliyor. Ancak SWAP tasarımda, bizim bir adım önünde olduğumuzu düşünüyoruz. Çalışmakta olduğumuz platformların zorlu koşulları; her biri farklı modüller, birimler ve sistemler olarak tasarlanan RF, analog, sayısal ve gömülü tasarımların bizim çözümlerimizde iç içe, yaratıcı ve tümleşik olma zorunluluğunu kılmıştır. Çözümlerimiz, kendi içinde mükerrerliği ortadan kaldırmakla beraber kayıpları minimize ederek maksimum performansla görevlerini yerine getirmekteler. Burada sivil sektörün genelindeki teknolojik gelişmelerin sağladığı faydalar yadsınamaz. Bu gelişmelerin takibinde bize farkındalık yaratan bir diğer altyapı da oluşturduğumuz tedarikçi ağımız. Bu ağ, yeri geldiğinde, size özel çözümler bulup sunabiliyor. Siz bu ağı yönlendirebiliyorsunuz; onlar da sizi, yeni fırsatlar konusunda sürekli bilgilendiriyor. Biz, tedarikçi ağımızda yer alan firmaların hem çözüm ortağıyız hem de bir anlamda sistem mühendisliği ortağıyız. Böylece, rakiplerimizin çözümlerinden daha üstün çözümler ortaya koyabiliyoruz.

Meteksan Savunma’nın C-Bant Veri Bağı, İHA’lar için yenilikçi, yüksek performanslı ve maliyet-etkin bir çözüm olarak öne çıkıyor.

Füze Veri Bağlarında Lider Adres

MSI Dergisi: Mühimmat veri bağları konusunda, Türkiye’nin özgün olarak geliştirdiği her sistemde Meteksan Savunma’yı görüyoruz. Meteksan Savunma bu noktaya nasıl geldi?

Harun SOLMAZ: Meteksan Savunma, Türkiye’de, mühimmat veri bağlarını geliştiren ve üreten lider firma konumunda. Bu alan, derin bir uzmanlık gerektiriyor. Bir haberleşme sistemini tasarlarken, rafta hazır bazı çözümlerden yararlanabilirsiniz; ancak konu mühimmat olduğunda, mühimmata özelleşmiş butik tasarım ve boyut-ağırlık-güç (SwaP) azaltıcı gereksinimler nedeni ile böyle bir şansınız olmuyor. Başta platform üstünde ışıması optimize edilmiş anten olmak üzere, tüm birleşenlere hâkim olmanız ve onları tasarlamanız gerekiyor. Diğer yandan, mühimmat veri bağı, kritik bir teknoloji. Her ülke bu teknolojiyi paylaşmaya da yanaşmıyor.

Meteksan Savunma olarak bu durumu gördük ve bu alana, Savunma Sanayii Başkanlığının desteğini de alarak ciddi bir yatırım yaptık. Böylece, hem ekibimiz ve altyapımız genişledi hem de ürünlerimiz ortaya çıktı. Mühimmat veri bağı alanında, derin bir uzmanlık oluşturduk. Bugün, etkin çözümleri, kısa zamanda ortaya çıkartabiliyoruz. Bu birikim ve yetkin ekibimiz, iş geliştirme çalışmalarımızı da çok olumlu etkiliyor. Bir şeyi taahhüt ettiğimizde, arka tarafta bunun yapılacağını bilmenin gücünü kullanıyoruz.

Bu süreçte, platform sahibi ana yüklenicilerle, tedarik makamlarıyla ve kullanıcı makamlarla da çok iyi bir diyalog kurduk. Verimli bir iş birliği süreci başlattık ve bugünlere getirdik. Bugün, mühimmat veri bağları ile ilgili bir konu olduğunda, Meteksan Savunma yaratıcı, yüksek performans ve etkili çözümler ortaya koyan lider bir çözüm ortağı durumunda.

Bu alanda, Türkiye’deki tek firma konumunda bulunmamız, yenilikçilik konusunda bizi durdurmuyor. Örneğin, HİSAR sistemleri için geliştirdiğimiz veri bağında, faz dizinli anten kullanıyoruz ve bu, dünyadaki sayılı örneklerden. Yürütülen uzun menzilli hava savunma projelerinde de bu teknolojimizi uygulamayı hedefliyoruz.

UMTAS tanksavar füzesinin veri bağı, Meteksan Savunma tarafından sağlanıyor.

 

MSI Dergisi: Mühimmat veri bağı ürünlerinizin seri üretim çalışmalarının son durumu hakkında bilgi verir misiniz?

Harun SOLMAZ: OMTAS ve UMTAS, şu anda kullanıcının belli platformları baz alarak tedarik ettiği ve envanterine soktuğu sistemler. Burada alt yüklenici olarak, hem seri üretim hem de güncelleme faaliyetlerine devam ediyoruz.

HİSAR-A ve HİSAR-O projelerinde, ana sistemlerin testleri devam ediyor. Bu projelere yönelik çalışmalarımızı tamamladık. İyileştirme ihtiyaçları ortaya çıktığında bunlarla ilgileniyoruz. Her iki projede de ASELSAN’ın alt yüklenicisiyiz. Seri üretim süreci ile ilgili görüşmelerimiz devam ediyor.

Bu sistemlerin gelecekte ihraç edilmesi söz konusu ve biz de bu doğrultuda hazırlık yapıyoruz. Mühimmat veri bağlarının, milli kripto gibi ihracat açısından hassas bileşenleri bulunuyor. Bunların yerine, ihraç edilebilir bileşenler kullanacak şekilde çalışmalar yürütüyoruz.

Meteksan Savunma’nın veri bağını sağladığı bir diğer tanksavar füze de OMTAS.

MSI Dergisi: Mühimmat veri bağı konusunda, yabancı ana yüklenicilerle görüşmeleriniz oluyor mu?

Harun SOLMAZ: Şu anda, devletimizden aldığımız izinler doğrultusunda, birçok ülkede çalışmalarımız sürüyor. Bugün birçok ülke, kendi mühimmat projeleri üzerinde çalışıyor. Bunların bir bölümü; OMTAS, UMTAS ve HİSAR sistemlerinin muadili konumunda. Biz de başta bu tür mühimmat olmak üzere, farklı sistemler için veri bağı sağlamak üzere tekliflerimizi yapıyoruz. Mevcut ihracat çalışmalarımızda, en büyük rakibimiz Çinli firmalar oluyor. İşçilik ve malzeme giderlerindeki esneklikleri, fiyat açısından bizleri rekabet bağlamında epey zorlamakta. Bizler de platformları üzeri entegrasyon tecrübemizi, sistemlerin sahip olduğu esnek mimariyi öne çıkararak farkındalığımızı ortaya koymaya çalışıyoruz.

OMTAS ve UMTAS tanksavar füzelerinin, HİSAR-A ve HİSAR-O hava savunma füzelerinin ve SOM seyir füzesinin veri bağlarını; yerli, milli ve özgün olarak geliştiren ve kullanıma sunan Meteksan Savunma, şimdi de insansız hava araçlarının veri bağları için özgün bir çözüm ortaya koyuyor.

 

C-Bant Data Link, Kuvvet Çarpanı Olacak

MSI Dergisi: Lansmanını IDEF 2019’da yaptığınız C-Bant Data Link ürününüz nasıl ortaya çıktı? Öne çıkan özellikleri nelerdir ve bu yeni ürün, fuarda nasıl karşılandı?

Harun SOLMAZ: Aslında mühimmat veri bağında yaptığımız iki nokta arasında güvenli bir iletişim sağlamak. Bu altyapıyı C bandına taşıdığınızda, insanlı keşif uçakları ve insansız hava araçlarında (İHA’larda) kullanabileceğiniz bir veri bağı ortaya çıkıyor. Teknik anlamda bizim yaptığımız da tam bu oldu.

Ortaya koyduğumuz çözümün önemli avantajları bulunuyor. Maliyet etkin bir sistem olduğumuzu ilk önce vurgulamak isterim. Bir diğer öne çıkan özelliği de antenlerde dâhil tüm bileşenleri yerli ve milli olacak şekilde tasarlandı ve üretildi. Silahlı kuvvetlerimizde yaygın olarak kullanılan ABD menşeli sistemde olmayan MIL-STD-810 ve MIL-STD-461/464 uyumluluğuna sahip. Sistem, 200 km’den 13 Mbps’ye kadar veri aktarımı yapabiliyor. Bildiğiniz gibi C bant, sadece keşif gözetleme sistemleri değil karaya konuşlu birçok sistem tarafından da kullanılan bir bant ve bu sebeple görev bölgesinde İHA kullanım sayısını sınırlıyor. Sistem çözümümüzün frekans atlama ve tayfa yayma (FHSS&DSSS) özelliği, aynı bölgede ve aynı anda doğru bir optimizasyon ile kullanılabilen İHA sayısını önemli ölçüde; örneğin 4 kat arttırabiliyor. Ek olarak uplink ve downlink için ayrılan frekanslarda tersine atama yaparak çok daha fazla İHA’yı kullanmak da mümkün olabiliyor. Böyle bir yetenek, önemli bir kuvvet çarpanı ve mevcut diğer çözümlerde bulunmuyor.

Ülkemizde yerlileştirme ve millileştirme konusunda kullanıcı, platform üreticileri ve sağlayıcılar ile görüşmelerimize devam ediyoruz. Şu anda, ciddi miktarda C-bant veri bağı sistemi kullanımda. Bunların bazılarının garanti süresi devam ediyor. Kullanıcı, özellikle getirdiği yeni kabiliyetler nedeniyle C-Bant Data Link çözümümüzü tercih ederse eldeki sistemlerin değiştirilmesinin, hem maliyet hem de takvim olarak bir etkisi olacak. Kullanıcı makamlar da bunun farkında. Ancak bu altyapının üst seviye milli bir teknolojik çözümle yenilenmesiyle yabancı menşeli sistemlere bağımlılıktan kurtulma ne kadar erken olursa o kadar olumlu olacak bir konu. Biz de bu açıdan üstümüze düşenleri yapmaya hazır olduğumuz mesajını her fırsatta veriyoruz. İlk aşamada, envantere yeni girecek sistemlerde yer almayı hedefliyoruz.

 

MSI Dergisi: C-Bant Data Link’in ihracatı ile ilgili hazırlıklarınız var mı?

Harun SOLMAZ: Özellikle kendi özgün İHA sistemlerini geliştiren ülkeler, potansiyel kullanıcılarımız arasında yer alıyor. Bu kapsamda dost ve müttefik ülkelere de tanıtım ve pazarlama çalışmalarını hızlandırmış durumdayız.

Tabii iş veri bağını sağlamakla bitmiyor. Etkin bir şekilde bu sistemin kullanılması için entegrasyon desteği mutlaka gerekiyor. Özellikle anten yerleşimi ve sistem birimlerinin en az kayıpla görev yapabilmesi, bir analiz çalışmasını gerektiriyor. Hava aracı üzerinde, özellikle antenlerin entegre edileceği yerin tespit edilebilmesi için bir kapsama analizin yapılması konusunda kullanıcılarımıza mutlaka destek sağlıyoruz. Ana yüklenici, tedarik makamı ya da kullanıcı, bizimle hava aracının kabuk tasarımını paylaşıyor. Hangi tip antenle sorunu çözebileceğimizi analiz ettikten sonra da uçağın neresine konulmasıyla ilgili karşılıklı konuşmaya başlıyoruz. Antenin nereye konulacağı ile ilgili mutabakattan sonra da anten tasarımını yapıp anten ölçümlerini gerçekleştiriyoruz. Dolayısı ile platform üreticisine; “Ben veri bağını verdim, al bunu tak.” diyen değil, onlarla birlikte entegrasyonu yaparak destek veren bir şirketiz. Özellikle ilk defa İHA sistemleri geliştiren ülkeler için bu desteğimiz çok kıymet görüyor.

 

KEMENT, Milli Taktik Data Link’e Dönüşebilir

MSI Dergisi: KEMENT taktik veri linkini, IDEF 2019’da, uçuş testlerini başarıyla tamamlamış ve kullanıma hazır bir ürün olarak sergilediniz. KEMENT’i, kendi sınıfında nasıl konumlandırıyorsunuz?

Harun SOLMAZ: KEMENT’i, sadece ülkemiz bağlamında değerlendirmiyoruz. Batı dünyasında, farklı platformları destekleyen taktik data link sistemi olarak neler var diye baktığımızda, alternatifin çok az olduğunu görüyoruz. Dolayısıyla KEMENT, uluslararası arenada da bilindik çözümlerin alternatifi olabilecek bir yeni nesil taktik veri linki. Helikopter, gemi ve savaş uçağı gibi farklı platformlara entegre edilebilecek bir çözüm.

Türkiye özeline baktığımızda, KEMENT, bugüne kadar Taktik Data Link (TDL) bağlamında yapılmış, ilk ve tek proje. KEMENT, bir savaş uçağına ve mühimmata entegre edildi ve etkinliğini, uçuşlu testlerle kanıtladı. Hatta haberleşme mesafesi olarak gereksinimlerin ötesine geçti.

 

MSI Dergisi: KEMENT’i rakiplerinin önüne geçiren özellikleri neler?

Harun SOLMAZ: Ülkemizde Taktik Data Link (TDL), 2000’li yıllarda Link-16 sistemlerinin tedariki ile başlayan bir süreçtir. Milli bir taktik data link çözümü için fizibiliteler, birlikte çalışabilirlik çalışmaları ve sistem gereksinim analizleri ile devam eden bu süreç, uygulanabilirliği kapsamında KEMENT ile yola devam etti. Ortaya çıkan sonuç ve elde edilen başarı, tüm ülkemizin başarısıdır; emeği geçen herkes adına gururlanıyoruz.

Seyir füzeleri için geliştirilen ve bir TDL olan KEMENT; hava, deniz, mühimmat gibi tüm platformların Ağ Destekli Harekât konseptine uygun şekilde ihtiyaçlarını karşılamak üzere esnek ve modüler bir yapıda geliştirildi. Platformların operasyonel gereksinimlerine göre güncellenebilir Yazılım Tabanlı Radyo (SDR) mimarisinde, tümleşik (dâhili) veya harici Data Link İşlemcisi (DLP) desteğini sağlayan bir sistemdir. İletilen verinin istenilen formata çevrilmesini sağlayan DLP, diğer taktik data link sistemlerinde tümleşik (dahili) olarak yer almıyor ve bu işlev platforma bırakılıyor. Platformda DLP olamayan sistemlere de TDL entegre etmek çoğu zaman mümkün olmuyor ve kabiliyet kaybı yaşanıyor. KEMENT bu bağlamda önemli bir katma değer sağlıyor. KEMENT; uçak, mühimmat, gemi, helikopter platformlarını destekleyen beş farklı tip terminali sahip ve ağ içinde veri aktarımı sayısal veri aktarımı ile sınırlı tutmuyor ses ve görüntü de aktarabiliyor. Görüntüyü hızlandırarak bant genişliği izin verdiği sürece, videoya yakın bir akış da kullanıcılara aktarabiliyor.

İlk uygulaması, Roketsan ve TÜBİTAK SAGE tarafından geliştirilen SOM seyir füzesi üzerinde gerçekleştirilen KEMENT; bant genişliği; elektronik harp duyarlılığı; görüntü aktarabilme kabiliyeti;

 

MSI Dergisi: KEMENT’in uygulama alanları ile ilgili öngörüleriniz neler?

Harun SOLMAZ: Biliyorsunuz, KEMENT; ağ destekli veri bağı olarak SOM ve ATMACA mühimmatları için geliştirilen bir sistem. Bu sebeple SSB koordinasyonunda Roketsan’ın ana yükleniciliğinde yürütülen SOM ve ATMACA projelerinin seri üretimlerinde kullanılması konusunda çalışmalar hızla devam ediyor. Ancak biz, mühimmat projelerinin ötesinde, KEMENT’in taktik data link olarak görev alabileceğini, kolluk kuvvetlerimizin harekat kabiliyetinin artırabileceğimizi değerlendiriyoruz. Hava, kara ve deniz platformlarına hızlıca entegre edilerek karmaşık bilgi setlerinin gerçek zamanlı olarak değişimini, müşterek taktik resim gibi kritik verilerin paylaşılmasını sağlayabileceğini, her platformda, başta Silahlı Kuvvetlerimiz ve SSB olmak üzere paylaşıyoruz. Bu kapsamda Kara Kuvvetlerimiz için İHA, helikopter, topçu birlikleri, komuta kontrol birimleri arasında ağ destekli veri, ses ve görüntü aktarımı konusunda bir yerde gösterim çalışmamız oldu. Konu ile ilgili faaliyetlerimize devam ediyoruz. Hava Kuvvetlerimiz ile ilgili SOM seri üretim projesi bağlamında sadece mühimmat veri bağı kullanımı dışında NEW (Network Enabled Weapon / Ağ Kabiliyetli Silah) kabiliyetinin hava platformlarına kazandırılması ve taktik data link olarak KEMENT’in kullanımı konusunda görüşmelerimize devam ediyoruz. SSB tarafından başlatılan ve bizim de teklif verdiğimiz Milli Taktik Data Link (T-Link) Projesi’nin uygulamaya geçmesine kadar milli bir taktik data link kullanımı ve ilgili harekat kabiliyetinin ve altyapının kazanılması konusunda KEMENT’in önemli bir fırsat olduğunu değerlendiriyoruz. Deniz Kuvvetlerimiz ile ilgili ATMACA özelinde başlatılan uygulamanın da milli bir taktik data link kullanımına dönüşmesi, sadece Deniz Kuvvetlerimizin deniz, kara ve hava platformları değil diğer kuvvetlerin platformlarının da yer aldığı milli dalga formu, milli kriptosu ve özgün mesaj setleri ile haberleştiği bir harekat kabiliyetinin kazanması konusunda görüşmelerimiz devam ediyor.

 

Uydu Haberleşmesi ve GPS de Kapsamda

MSI Dergisi: Uydu haberleşme çözümleriniz ile ilgili bilgi verir misiniz?

Harun SOLMAZ: Ülkemizde, uydu haberleşmesi konusunda, insanlı ve insansız hava platformları için çözümler sunan belli firmalar var ve biz, bunlardan biri değiliz. Bu alana girmeyi de düşünmüyoruz. Ama mühimmat için geliştirilecek uydu haberleşme sistemi dediğimizde, adres yine Meteksan Savunma oluyor. Çünkü bu özel alanın gerektirdiği altyapı, bilgi ve tecrübe, sadece Meteksan Savunma’da bulunuyor. Bu alanda da talepler var ve özellikle anten geliştirme konusunda faaliyetlerimize devam ediyoruz.

Yurt dışında ise bir hava platformu için, Türkiye’de henüz geliştirilmemiş bir sistem üzerinde çalışıyoruz. Tamamlandığında, Türkiye’de de kullanılabilecek bir sistem olacak.

 

MSI Dergisi: GPS konusundaki çalışmalarınızdan bahsedebilir misiniz?

Harun SOLMAZ: Uydu Seyrüsefer Sistemlerinde, GPS alıcı birimler ve GPS’nin karıştırılmasına karşı koymaya yönelik çözümler geliştirdik ve geliştirmeye devam geliştiriyoruz. Yine mühimmatlarla başlayan süreç, bizi kara platformları ve hava platformlarında da kullanılabilecek bir altyapıya doğru ilerletti. Burada da bir ürün ailesi oluştu. Yeni pasif ve aktif GPS antenleri ve karıştırılmayı önleyen sistem çözümlerimiz hazır hale gelmek üzere. Karıştırılmayı önleyen sistem çözümümüzü önümüzdeki günlerde SSB’nin koordinasyonunda bir gösterim faaliyeti ile kullanıcılara göstereceğiz. Bunun dışında, platformların GPS alıcılarının karıştırılmasını sağlayacak çözümler üzerinde çalışmalarımıza hızla devam ediyoruz.

MSI Dergisi: Gündeminizde, geleceğe dair neler var?

Harun SOLMAZ: Kısa ve orta vadede baktığımızda, takip ettiğimiz önemli projeler var.

Mühimmat bağlamında, Uzun Menzilli Hava Savunma Sistemi Projesi, bizim en büyük motivasyonumuz. Meteksan Savunma’da edinilmiş altyapı ve birikimi, bu projeye taşımakla ilgili iş geliştirme faaliyetlerini sürdürüyoruz. Bunun dışında, Türkiye’de mühimmat alanında önde gelen kurumlar olan TÜBİTAK SAGE’nin ve Roketsan’ın başlatacakları diğer projelerde de yer almayı ve katma değer sağlamayı hedefliyoruz.

T-Link Projesi, bizim için çok kıymetli. KEMENT ile bu alanda bize verilmiş fırsatı en iyi şekilde kullandık ve edindiğimiz platform üzeri entegrasyon kabiliyeti, birlikte çalışabilir çözüm mimarileri, operasyon/işletme becerileri, ELD ve ömür döngüsü yönetimi bilgi ve birikimi ile T-Link Projesi kapsamında maliyet ve takvim etkin sistem ve alt sistemlerinin geliştirilmesi ve üretiminde de en güçlü adayın bizlerin olduğunu değerlendiriyoruz.

TUSAŞ’ın geliştirdiği platformlara, öncelikle C-Bant Veri Bağı ve KEMENT özelinde taktik data link ve mühimmat veri bağları konularında kabiliyet kazandırılması faaliyetlerimiz sürüyor. Milli Muharip Uçak Projesi kapsamında yer alan ICNI (Integrated Communication, Navigation and Identification / Entegre Haberleşme, Seyrüsefer ve Tanıma) sisteminde görev almak, en büyük önceliklerimiz arasında.

İnsansız Hava ve Kara Araçları ile ilgili projeleri takip ediyoruz. Haberleşme ihtiyaçları konusunda yüklenici aday firmalara destek sağlıyoruz.

Yurt dışında da kendi mühimmatını ve İHA’sını geliştiren ülkeleri takip ediyoruz, bunların ihtiyaçlarına yönelik projeler üzerinde çalışıyoruz.

Son olarak veri bağları ve telemetri sistemleri kapsamında bir hedefimizi paylaşmak istiyorum. Amacımız, veri bağları ve telemetri sistemleri konusunda standart bir uygulamayı ülkemize kazandırmak, mükerrerliği ve özellikle platformlarda benzer birçok sistemi entegrasyonunu önlemek. NATO’da uygulanan STANAG (Standardization Agreement) çalışmalarının bir benzerinin ülkemizce yapılması şeklinde düşünebilirsiniz. Sürecin başlatılması amaçlı Meteksan Savunma olarak başta MSB ve SSB olmak üzere ilgili tüm diğer delegasyonların olduğu bir çalıştay yapılması ile ilgili planlamalarımız ve koordinasyonumuz devam ediyor.

 

Meteksan Savunma Haberleşme Sistemleri İş Geliştirme Direktörü Harun Solmaz’a, zaman ayırıp sorularımızı cevaplandırdığı ve verdiği bilgiler için, okuyucularımız adına teşekkür ediyoruz.

1,193 toplam görüntüleme, 1 bugünkü görüntüleme