Türksat, 3’üncü Global SatShow’a Damgasını Vurdu – MSI Dergisi: Türk Savunma ve Havacılık Sanayisinin Güncel Referans Bilgi Kaynağı ve Yenilik Habercisi

Türksat, 3’üncü Global SatShow’a Damgasını Vurdu

3 Ocak 2018

MSI Dergisi’nin 153’üncü sayısında yayımlanan ve 9-10 Kasım tarihlerinde gerçekleştirilen 3’üncü Global SatShow’a ilişkin haber ve değerlendirmelerin yer aldığı özel dosyadaki “Türksat, 3’üncü Global SatShow’a Damgasını Vurdu” başlıklı özel haber, MSI Dergisi’nin İnternet sitesinde paylaşılmıştır:

 

Türkiye’deki uydu haberleşmesi ekosisteminin merkezinde olan Türksat, etkinlik sırasında da bu konumunu hissettirdi. Açılış konuşmalarından imza törenlerine; özel oturumlardan ödül törenlerine kadar pek çok yerde, etkinliğin isim sponsoru da olan Türksat konuşuldu.

Açılış konuşmalarının ardından, Türksat 5A ve 5B uydularının üretim sözleşmesi, Türksat ve Airbus arasında imzalandı. Soldan sağa: Airbus Defence & Space UK Direktörü Colin Paynter, Airbus Uzaydan Sorumlu Başkan Yardımcısı Nicolas Chamussy, Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanı Ahmet Arslan, Türksat Yönetim Kurulu Başkanı Dr. M. Vecdi Gönül ve Türksat Genel Müdürü Cenk Şen.

 

Türksat 5A ve Türksat 5B’de İmzalar Atıldı

Açılış konuşmalarından hemen sonra, Türksat 5A ve Türksat 5B uydularının üretim sözleşmesi, Türksat ve Airbus arasında, düzenlenen törenle imzalandı. İmzalar; Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanı Ahmet Arslan, Türksat Yönetim Kurulu Başkanı Dr. M. Vecdi Gönül, Türksat Genel Müdürü Cenk Şen, Airbus’ın Uzaydan Sorumlu Başkan Yardımcısı Nicolas Chamussy ve Airbus Defence & Space UK Direktörü Colin Paynter tarafından atıldı.

   

Tören sırasında konuşan Nicolas Chamussy, günün, uzay teknolojileri endüstrisi için önemli olduğunu belirterek, şunları söyledi: “Çünkü Türkiye, artık kendi uzay ajansını kurmak üzere. Bizler de bu ajansın, uzun vadeli ortağı olmaktan çok mutluyuz. Airbus ve Türkiye için de heyecan verici bir gün. Çünkü Türksat 5A ve Türksat 5B uydularının geleceği için buradayız.”

Türksat Genel Müdürü Cenk Şen ise şu şekilde konuştu: “Bugün, yoğun ve titiz bir çalışmanın sonucu olan; Türksat 5A ve 5B uydularının üretim sözleşmesini imzalamaktan, şahsım ve şirketim adına onur duyuyor; ülkemize ve milletimize hayırlı olmasını diliyorum. Yeni nesil haberleşme uydularımız ile global ölçekte bir uydu operatörü olma yolunda, önemli bir adım atmış bulunuyoruz. 2023 hedeflerimiz doğrultusunda, uydu filomuzu güçlendirerek, pazarda Türksat olarak yerimizi alıp, kapsama alanımızı genişletmeye devam edeceğiz.”

 

Türksat 5A ve 5B’deki Elektrikli İtki Sistemi ile Önemli Tasarruf

Airbus’un, Eurostar E3000 platformunun, Electric Orbit Raising (EOR) sürümü üzerine şekillendirilecek olan Türksat’ın 5A ve 5B uyduları, elektrikli itki sistemi gibi, oldukça yeni bir teknolojiye sahip olacaklar. Uyduların, uzaya çıktıktan sonra, yörüngede hassas olarak konumlandırılması ve çeşitli etkiler neticesinde değişen uydu yörüngesinin korunması maksadıyla kullanılan bu teknoloji, uydu içerisinde, kimyasal yakıt taşınmasını gereksiz kılıyor. Böylelikle uyduların fırlatma ağırlıkları ve dolayısıyla fırlatma maliyetleri, önemli ölçüde azaltılıyor. Ancak bu tip itki sistemleri, kimyasal olanlara göre daha düşük itti ürettikleri için, uyduyu, alçak dünya yörüngesinden (low earth orbit), yer sabit yörüngeye (geostationary orbit) ulaştırmaları daha uzun sürüyor. Bununla birlikte; acil bir ihtiyaç olmaması; uydu işletmecisinin, neyi, ne zaman ve nerede istediğini bilmesi ve etkili bir planlama yapılması hâlinde, bu durum, bir sorun olmaktan çıkıyor. Ayrıca uyduların taşıyabildikleri yakıt, uzayda yapabilecekleri toplam manevra sayısını, dolayısıyla uydunun ömrünü belirlediği için, uydunun faydalı kullanım ömrü de kayda değer bir biçimde artıyor. Dolayısıyla Türksat, 5A ve 5B uydularında, konvansiyonel değil de elektrikli itki sistemini tercih ederek, önemli bir miktar kaynak tasarrufu sağlamış oluyor.

Büyük ilgi gören Türksat 6A Özel Oturumu, bazı seyirciler tarafından ayakta izlendi.

 

Saniyede 50 Gigabit Veri

Türksat 5A, 2020 yılında fırlatılarak, 31 derece doğu yörüngesine; Türksat 5B ise 2021 yılında fırlatılarak, 42 derece doğu yörüngesine yerleştirilecek. Türkiye, bu iki yörüngedeki haberleşme ihtiyacını, hâlihazırda kiralık uydularla sağladığı için; 5A ve 5B uyduları, bu konudaki dışa bağımlılığı da azaltmış olacak. Uydular, SpaceX firmasının, Falcon 9 roketi ile fırlatılacak.

Türksat 5A, 3.500 kg kütleye ve 12 kW güce; Türksat 5B ise 4.500 kg kütleye ve 15 kW güce sahip olacak. Uydularda kullanılacak iletişim frekansı olarak, 5A uydusunda Ku bandı; 5B uydusunda ise Ka ve Ku bandı seçildi. Böylelikle Türkiye, Ku bandını kullanan, ilk 5 ülkeden birisi olacak. Uydular; Türkiye, Orta Doğu, Avrupa ve Afrika’yı kapsama alanı içine alacak. İletişim performansına bakıldığında ise Türksat 5B, 73 noktasal ışın demeti (spot beam) ile saniyede, toplam 50 gigabit veri aktarabilecek. Uydu, bu özelliği ile HTS (High Throughput Satellite / Yüksek Verimli Uydu) sınıfında yer alıyor. En az 15 yıl ömrü olması hedeflenen ve Airbus’un, İngiltere ve Fransa’daki tesislerinde üretilecek uydulara, TUSAŞ ve ASELSAN’ın da çeşitli katkılarının olacağı ifade ediliyor.

İmza töreninin ardından, Türksat Yönetim Kurulu Başkanı Dr. Gönül ve beraberindeki heyet, etkinlikte stant açan firmaları ziyaret ederek, firmaların uydu alanındaki kabiliyetleri hakkında bilgi aldı. Dr. Gönül’ün heyeti ile birlikte yaptığı ziyaretler, firmalar ve medya tarafından ilgiyle takip edildi.

Etkinliğin en çok ilgi gören bölümlerinden birisi de Türksat 6A’nın konuşulduğu özel oturum oldu. Soldan sağa: Oturumun moderatörlüğünü de yapan Türksat Genel Müdürü Cenk Şen, TÜBİTAK Başkan Yardımcısı Dr. Orkun Hasekioğlu, TUSAŞ Genel Müdürü Temel Kotil, CTech CEO’su Cüneyd Fırat ve ASELSAN Uzay Teknolojileri Grup Başkanı Şenol Uzun.

 

Türkiye’nin İlk Yerli ve Milli Haberleşme Uydusu Türksat 6A

Etkinlik sırasında, Türkiye’nin, ilk yerli ve milli haberleşme uydusu Türksat 6A’yı konu alan, bir özel oturum gerçekleştirildi. Bu oturumda, Türksat 6A’nın geliştirilme sürecindeki paydaşlar olan; ASELSAN, CTech, TUSAŞ, TÜBİTAK ve Türksat’ın üst düzey yöneticileri, uydu ile ilgili değerli bilgiler verdiler ve kurum ve kuruluşlarının, bu süreçteki rolünü aktardılar. Ziyaretçiler tarafından ilgiyle karşılanan oturum, çok büyük bir katılımla gerçekleşti.

Türkiye’nin ilk yerli ve milli haberleşme uydusu olacak Türksat 6A’nın detayları, düzenlenen özel oturumda konuşuldu.

 

Oturumun başında, TRT Genel Müdürü İbrahim Eren bir konuşma yaptı. Ardından, moderatörlüğünü Türksat Genel Müdürü Cenk Şen’in yaptığı, özel oturum başladı. Şen, uydu yapımının özgün bir programla yürütülmesi gerektiğini belirterek, şunları dile getirdi: “Uydu bir güç; ama kontrolsüz güç, güç değildir. O yüzden, uydunun ömrünü, içindeki yakıt belirliyor sanılsa da onu yeryüzünden yönetenin uzmanlığı, burada oldukça belirleyicidir.”

TÜBİTAK Başkan Yardımcısı Dr. Orkun Hasekioğlu ise şunları söyledi: “Projenin 2014’te onaylanan bütçesi, 546 milyon lira idi. Bugün, projenin, 187 milyon lirası kullanılmış vaziyette. Türksat 6A’nın, 2020 yılının Aralık ayında fırlatmaya hazır hâle gelmesi planlanıyor. Takvime göre, proje süresi 72 ay, yani 6 yıl. Bu süre uzun gelebilir; fakat yurt dışındaki örneklere baktığınızda, bir de tamamen yerli imkânlarla bir uydunun geliştirildiği de göz önüne alınırsa bu süre normal. Türksat 6A uydusu için, toplam tamamlanma seviyemiz, %41.”

Dr. Hasekioğlu’nun ardından söz alan TUSAŞ Genel Müdürü Doç. Dr. Temel Kotil, Türksat 6A’nın montajının başladığını belirterek, şunları ekledi: “Türksat 6A ile Türkiye, ilk defa kendi uydusunu yapacak. Uydunun tasarım ve inşa çalışmaları; paneller, ısıtma ve soğutma sistemleri, enerji sistemleri, kendini konumlandırma sistemleri gibi pek çok alanda devam ederken, Ankara’da bulunan test merkezimizde de birçok montaj ve test çalışması yapıyoruz. Bu merkez, Avrupa’daki 4 merkezden biri olma özelliği taşıyor. Ayrıca Türksat 6A’nın yanında, TUSAŞ’ın kendi imkânlarıyla ihracata dönük olarak yapacağı, SmallGEO dediğimiz, 1 ila 2 ton ağırlığında uydunun sürümlerini geliştirmeye başladık.”

 

  

Türksat 5A (solda) ve Türksat 5B (sağda) haberleşme uydularının, sırası ile 2020 ve 2021 yıllarında yörüngeye yerleştirilmesi planlanıyor.

 

Bir sonraki konuşmacı olan CTech CEO’su Cüneyd Fırat, şirketinin, uydunun yer ile olan tüm iletişimini sağlayacak iletişim sistemlerini ve parçalarını tasarladığını söyledi ve şöyle devam etti: “Şu anda bizler, uzaya [gidecek] parça üretmeyi öğreniyoruz. Uyduda nihai uçuş aşamasına gelene kadar, birçok test yapılıyor. İnşallah yıllar içinde, uydunun birçok alanında kendimizi geliştirmiş olacağız.”

Oturumun son konuşmacısı, ASELSAN Uzay Teknolojileri Grup Başkanı Şenol Uzun ise geliştirilen her bir alt sistemden, 5 tane de testler için ürettiklerini belirterek, çok yönlü ve geniş kapsamlı bir çalışma yürüttüklerini söyledi.

Türksat Genel Müdürü Cenk Şen, Yılın Uydu Lideri Ödülü’nü, Medyacity Genel Müdürü Hakan Kurt’tan aldı.

 

Türksat Genel Müdürü Cenk Şen, CEO Zirvesi’nde de Sahneye Çıktı

Türksat Genel Müdürü Cenk Şen, etkinliğin ikinci günü düzenlenen CEO Zirvesi’nde de bir konuşma yaptı. Şen, uydu sektörünün değişiklikler geçirdiğine değinerek, sektörde inovasyonlar ve yeni iş yapma teknikleri görüldüğünü aktardı ve şunları kaydetti: “Bizler de şirketler olarak, kurumlarımızı, değişen dünyaya göre adapte etmeliyiz. Yoksa ayakta kalmamız mümkün değil. Değişime ayak uyduramazsak şirketlerimiz ayakta kalamayacaktır. Uydu sektöründe bizler, eskiden sadece kapasite satmaya çalışıyorduk. Bu, artık yeterli değil. Müşterileri çekmek için, yeni hizmetlerin ortaya koyulması gerekiyor. Uydu şirketlerinin, yeni katma değerli hizmetler üzerine çalışması gerekiyor. Biz, uzun vadeli olarak buna odaklanıyoruz. Gelecekte, Nesnelerin İnterneti (IoT) için, uyduların yayın kapasitesi, daha uygun ve ucuz bir çözüm hâline gelecek. Uydular, gelecekte, iletişim alanının en önemli bileşenlerden biri olacak.”

 

Tablo.1 – Türksat Haberleşme Uydularının Durumu

Uydunun Adı Fırlatılma Yılı Durumu Görev Bitiş Yılı Üretici / Ana Yüklenici
Türksat 1A 1994 Fırlatma hatası* Aérospatiale
Türksat 1B 1994 Pasif ** 2006 Alcatel Alenia Space
Türksat 1C 1996 Pasif ** 2010 Alcatel Alenia Space
Türksat 2A 2001 Pasif ** 2016 Ariane Space
Türksat 3A 2008 Aktif Thales Alenia Space
Türksat 4A 2011 Aktif Mitsubishi Electric
Türksat 4b 2015 Aktif Mitsubishi Electric
Türksat 5A 2020 Fırlatılacak Airbus
Türksat 5B 2021 Fırlatılacak Airbus
Türksat 6A 2020 Fırlatılacak TÜBİTAK Uzay, TUSAŞ, ASELSAN, CTech

 

* Türksat 1A uydusunu taşıyan Ariane 4 fırlatma sisteminin uçuş sırasında arızalanması nedeniyle fırlatma başarısız oldu.

** Ömrünü dolduran uydular, yer sabit yörünge (geostationary orbit)’den birkaç yüz kilometre daha yüksekte bulunan, mezarlık yörüngesi (graveyard orbit)’ne taşınıyorlar.

 

Airbus’un Türksat 5A ve 5B’deki Rolü

Etkinlik sırasında, Airbus Defence & Space UK Direktörü Colin Paynter’den, Türksat 5A ve 5B uyduları hakkında çeşitli bilgiler aldık. Ku bandını kullanacak olan 5A ile Ka ve Ku bandını kullanacak 5B’nin iletişim kapasitesi ile ilgili Paynter şunları söyledi: “Kullanıcılar açısından bakıldığında, Türksat 5A ve 5B uyduları, çok daha iyi bir İnternet bağlantısı ve uzak bölgelere yayın imkânı sağlayacak ki bu da Türk vatandaşlarına yardımcı olacak… Bence Ka bandı oldukça önemli. Daha etkili İnternet erişimi için, her gün daha fazla kullanılır hâle geliyor. 5B’de, o yüzden bu konfigürasyonun tercih edildiğini düşünüyorum.”

Türksat 5A ve 5B uyduları ile Airbus, Eurostar E3000 platformunun Electric Orbit Raising (EOR) sürümü için, 7’inci ve 8’inci siparişlerini almış oldu. Bu sürümün özelliği, uyduların ikisinin de elektrikli itki sistemine sahip olacak olması. Paynter, buna ilişkin olarak şunları belirtti: “İkisi de elektrikli itki sistemine sahip çok büyük uydular ki; bu, pazarda yeni bir özellik… Bunun müşteri açısından dezavantajı ise uyduların yörüngeye yerleşmelerinin daha uzun sürmesi. Basitçe, 3 hafta yerine, 3 ay sürüyor diyebiliriz. Ancak uydunun kütlesini önemli ölçüde azaltıyor ve fırlatma daha ucuz hâle geliyor. Dolayısı ile eğer ne istediğinizi ve ne zaman istediğinizi biliyorsanız ve buradan geriye doğru planlayabilirseniz, aynı uydunun fırlatma ağırlığını, 1,5 ton azaltabilirsiniz. Ancak planlama kabiliyetinizin olması gerekir.”

Airbus, özellikle de 5B uydusunun üretimindeki çeşitli süreçlerin yürütülmesi maksadıyla Türkiye’deki yerel sanayinin nasıl geliştirilebileceği konusunda, Türksat ve TUSAŞ ile görüşmeler yürütüyor. Paynter, teknoloji transferi konusunda, şunları dile getirdi: “Bu konu, [imzaladığımız] sözleşmenin bir parçası değil; ancak önümüzdeki 3-4 ay içerisinde, bunun mümkün olabilmesi için ilişkilerimizi geliştiriyoruz… Henüz kesinleşen bir şey yok; ancak bugün burada, pek çok görüşme gerçekleştirdik ve önümüzdeki aylarda da görüşmelere devam edeceğiz… Airbus ve TUSAŞ’ın, A350 ve A400M projeleri ile havacılık ve uzay sektöründe uzun tecrübeleri var; dolayısı ile TUSAŞ, bizim için doğal bir başlangıç noktası. Ayrıca bugün [bu etkinlik], diğer oyuncuları tanımak açısından da iyi oldu; ancak kim olacaklarını söylemek için çok erken.”

Paynter, Global SatShow’un yürüttükleri görüşmelere olan katkısını ise şu sözleri ile vurguladı: “Airbus açısından bu fuar, en iyi Türk ve uluslararası oyuncuları bir araya getiriyor. Burası, onlarla görüşmek, Türk sanayisinin geleceğine bakmak ve ana oyuncuları görmek için çok güzel bir ortam.”

333 toplam görüntüleme, 16 bugünkü görüntüleme