YAKAMOS 2020, Türkiye’nin ve Dünyanın Yeni Nesil Sonarı Olmaya Hazırlanıyor – MSI Dergisi: Türk Savunma ve Havacılık Sanayisinin Güncel Referans Bilgi Kaynağı ve Yenilik Habercisi

YAKAMOS 2020, Türkiye’nin ve Dünyanın Yeni Nesil Sonarı Olmaya Hazırlanıyor

5 Eylül 2019

MSI Dergisi’nin 182’nci sayısında yayımlanan özel haber, derginin internet sitesinde paylaşılmıştır:

 

Mesut GÖRATEŞ / mgorates@meteksan.com

 

Akustik ve Optik Sistemler İş Geliştirme Direktörü, Meteksan Savunma

Türkiye’nin karinaya monteli sonarı YAKAMOS, sualtından gelen tehditlerin yeni boyutlar kazanmaya başladığı önümüzdeki döneme, YAKAMOS 2020 sürümü ile hazırlanıyor. Meteksan Savunma’nın, öz kaynakları ile geliştirdiği bu yeni sürüm; YAKAMOS’un, kendini sahada ispat etmiş algoritmalarını ve operatörlerin alışık olduğu arayüzlerini, mimari ve teknolojik yeniliklerle geleceğe taşıyor.

YAKAMOS 2020, YAKAMOS ürün ailesini, gelişen teknolojiye ayak uydurarak ve değişen tehditlere cevap vererek geleceğe taşıyor.

 

Teknolojideki gelişmeler, denizaltıları; gittikçe sessizleştiriyor, daha süratli hale getiriyor ve denizaltıların sualtı seyir sürelerini uzatıyor. Benzer şekilde, torpidoların kabiliyetlerini de arttırıyor ve onları daha tehlikeli hale getiriyor. Bu tabloda, muharip suüstü gemilerinin sualtı savunması için vazgeçilmez bir sensör olan karinaya monteli sonarın da gelişmelere ayak uydurması; hatta bir adım öne geçmesi, bir gereksinim olarak ortaya çıkıyor. Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) tarafından, Türkiye’nin sualtı akustiği mükemmeliyet merkezi olarak adreslenen Meteksan Savunma, misyonu uyarınca, bu gereksinimi, bir ürün stratejisi kapsamında ele alıyor. YAKAMOS 2020 de bu stratejinin bir ürünü.

YAKAMOS 2020, bir dizi yeniliği ve özelliği ile fark yaratıyor:

  • Daha kompakt, daha yetenekli, daha modüler ve kolayca uyumlandırılabilir yazılım ve donanım mimarisi ile YAKAMOS 2020, değişen teknolojiye ve değişen akustik ortam koşullarına kolayca adapte edilebilecek ve dünya pazarındaki rakiplerinin önüne geçecek yeteneklere sahip olacak şekilde geliştirildi.
  • Tamamen özgün olarak tasarlanan sistemdeki elektronik kart ve modüllerin de özgün olması sayesinde, dışa bağımlılık kalmıyor; yerlilik oranı önemli miktarda artıyor.
  • Güç modüllerindeki verimliliğin arttırılması sayesinde, daha uzun süre yüksek performans ile çalışabilen sistem, sensör mimarisinde yapılan güncellemeler ile arttırılmış sensör duyarlılığı sayesinde de olası tehditleri çok daha uzun mesafelerden tespit edebiliyor.
  • YAKAMOS 2020, envanterdeki farklı platformlar arasında ortak kullanılacak olan modüller sayesinde, Deniz Kuvvetlerinin lojistik destek ihtiyaçlarında ve yedek parça maliyetlerinde önemli bir tasarruf da sağlayacak.

Türkiye, YAKAMOS ile dünyada kendi sonarını geliştiren ve üreten sayılı ülkeler arasına girmişti. YAKAMOS 2020 sayesinde ise dünya pazarında söz sahibi olacak bir sonara kavuşuyor.

 

Kabiliyet Kazanımından Olgun Ürüne

YAKAMOS 2020’nin öncülü YAKAMOS sonarı, MİLGEM projesi kapsamında, SSB’nin koordinasyonunda, Deniz Kuvvetleri Komutanlığı Araştırma Merkezi Komutanlığı (Dz.K.K.lığı ARMERKOM) ve TÜBİTAK tarafından geliştirildi. 2006 yılının Temmuz ayında başlayan geliştirme çalışmaları sonucunda, YAKAMOS, projenin ilk gemisi olan TCG HEYBELİADA (F-511) ile hizmete girdi. Meteksan Savunma, projenin ikinci gemisi ile YAKAMOS’un ıslak tarafının (wet-end) sanayileşmesini üstlendi. Üçüncü gemiden itibaren de kuru tarafın (dry-end) da sanayileşmesini üstlenerek, YAKAMOS sonarının tüm sorumluluğunu üzerine aldı.

YAKAMOS, 2000’li yılların teknolojisi ile karinaya monteli sonar sisteminin milli olarak tasarlanıp, üretilebileceğini gösterdi. Dz.K.K.lığı ve TÜBİTAK mühendislerinin üstün gayret ve özverisi ile ancak, endüstriyel ve rekabetçi kaygılardan uzak olarak geliştirildi. Meteksan Savunma’nın sorumluluğuna geçmesi ile sonar, endüstriyel bir ürüne doğru olgunlaşmaya başladı. Meteksan Savunma, sonarın kuru tarafının sanayileşmesi sürecinde:

  • Ömür devrini tamamlamış veya temini sorunlu olan donanım birimlerini, yurt dışına bağımlılık olmayacak şekilde, alternatifleri ile değiştirdi.
  • İhracat lisansına tabi donanım birimlerini yerlileştirdi.
  • Donanım değişikliklerinden kaynaklanan yazılım güncelleme ve iyileştirmelerini yaptı.
  • Üretim, bakım, tutum ve kullanıcı dokümantasyonunu, askeri standartlara uygun olarak tamamladı.
  • Tekrarlanabilir üretime uygun olarak seri üretim süreçlerini olgunlaştırdı.
  • Kabinet içi ve dışı kablolama iyileştirmeleri yaptı.

Meteksan Savunma ayrıca, tüm bu donanım ve yazılım iyileştirmelerini, “retrofit” olarak projenin ilk iki gemisine; TCG HEYBELİADA ve TCG BÜYÜKADA’ya da uyguladı.

Bu iyileştirme ve güncellemelere ilave olarak Meteksan Savunma, YAKAMOS’a, yeni yetenek ve özellikler kazandırıyor. MİLGEM projesinin dördüncü gemisi olan ve bu yıl içinde Dz.K.K.lığına teslim edilmesi planlanan KINALIADA’da, sistem, otomatik hedef takibi kabiliyetine ve operatör eğitimi için  simülatör modlarına sahip olacak. Bu iki yeni özellik, “retrofit” olarak projenin diğer gemilerine de kazandırılacak. Ayrıca, projenin ilk üç gemisinde GENESİS Savaş Yönetim Sistemi ile entegre olan YAKAMOS, son gemide, yeni nesil savaş yönetim sistemi ADVENT ile birlikte çalışma özelliğine sahip olacak.

 

Meteksan Savunma Genel Müdürü Selçuk Alparslan: Ülke olarak, YAKAMOS ile kendi sonarını yapabilen ilk 10 ülkeden biriyiz. Bu, çok önemli bir başarı ve stratejik güçtür. Ama bunun devamlılığı için, bir taraftan iç pazar fırsatları ile ürünün olgunlaşmasına imkan tanırken diğer yandan yaratılan sinerji ile yurt dışında güçlü ve rekabetçi olmak gerekiyor.

YAKAMOS 2020, Bayrağı Devralıyor

Meteksan Savunma Genel Müdürü Selçuk Alparslan, YAKAMOS’un sanayileşmesini devralmalarından YAKAMOS 2020’nin ortaya çıkışına kadar yaşanan süreci, şöyle anlatıyor: “Meteksan Savunma olarak bayrağı devraldığımızda; gerek teknoloji transferi ve sanayileştirme süreçleri kazanımları ile teknik riskleri asgari seviyeye indirmek; gerek entegrasyon ve deniz testleri ile sahada tecrübe kazanmak; gerek sınıf gemiler arasında entegre lojistik destek ve yedeklenebilirliği gözetmek ve gerekse takvim risklerini bertaraf edebilmek adına, ilk iki gemi konfigürasyonunu, zorunlu olmadıkça korumak prensibi ile hareket ettik.

Bu süreçte, ‘Mühendislik bilgi birikimi ve bakış açımız ile neleri daha iyi yapabiliriz; tasarım ve süreçleri nasıl iyileştirebiliriz; hem teknik hem de fiyat olarak uluslararası rekabette nasıl ön alırız; teknolojideki gelişmelerden bu anlamda nasıl faydalanabilir ve fark yaratan bir çözüm oluşturabiliriz?’, diye hep kafa yorduk. Ayrıca, ‘Söz konusu teknoloji alanında yürütmekte olduğumuz diğer projelerimizde kazanmış olduğumuz tecrübe ve yapı taşlarını, katma değer olarak teknik çözümümüze nasıl yansıtabiliriz?’ sorusunu, sürekli kendimize sorduk. Uluslararası konferans, seminer, etkinlik ve yayınları takip ederek kendimizi sürekli geliştirdik. Son kullanıcı olan Dz.K.K.lığının operatör ve ilgililerinden gelen geri besleme ve iyileştirme taleplerini dikkate aldık. Bunları, Dz.K.K.lığının mühendislik ekipleri ile uyum içinde değerlendirdik. Buradan çıkan sonuçları, mevcut tasarıma yansıttık ve ileriye yönelik çalışmalarımıza nasıl yansıtacağımızı belirledik.

YAKAMOS 2020’nin ıslak taraf birimi (wet-end).

Bu esnada, yeni nesil sistemlerimize, YAKAMOS sonarının hangi özelliklerini taşımamız gerektiğine de karar verdik. Özellikle Pakistan ile MİLGEM korvetlerini satışını konu alan görüşmelerde, platform konfigürasyonunda yer alacak sonar sistemi için Pakistan Deniz Kuvvetlerinin tercih kriterleri de bize yol gösterdi. Bu aşamada, YAKAMOS’un, üzerinde koşan ve denizde performansı kanıtlamış algoritmaları ile sorunsuz çalışan bir sistem olmasının ve bu sistemi güvenle dünya denizlerinde kullanmış olan Dz.K.K.lığının olumlu referansının önemli yararlarını gördük. Böylece, sahip olduğumuz algoritmalar ve müşteri memnuniyetinin değeri ile ilgili farkındalığımız daha da arttı.

Daha dördüncü geminin sisteminin üretimi devam ederken, projenin devamı olarak planlanan İ sınıfı fırkateynler için, hem ıslak taraf ve hem de kuru taraf donanımları üzerinde çalışmaya başladık. Bunlar için mühendislik birikimimizi, tecrübelerimizi ve teknolojideki gelişmeleri kullanarak yeni bir endüstriyel tasarıma gitmeyi seçtik. Bununla beraber, denizde performansı kanıtlamış algoritmaları mümkün olduğunca kullanma kararını verdik. İşte YAKAMOS 2020, böyle bir sürecin doğal bir sonucu olarak ortaya çıktı.”

 

YAKAMOS 2020’nin konsolu.

Ürün Stratejisinin Bir Sonraki Aşaması

YAKAMOS 2020, Türkiye’nin sualtı akustiği mükemmeliyet merkezi olan Meteksan Savunma’nın, ürün stratejisinin bir parçası. Meteksan Savunma, bu ürün stratejisi kapsamında, ürünlerine bütüncül bir bakış açısı ile yaklaşıyor. Örneğin, YAKAMOS 2020, hem yaşayan bir sistem olarak ele alınan YAKAMOS üzerinde gerçekleştirilen sürekli güncellemelerin hem de paralelde yürütülen diğer sualtı akustiği projelerinden elde edilen tecrübelerin üzerine inşa edildi. Bu bakış açısı ile YAKAMOS 2020, geliştirilmesine bir noktada karar verilmiş bir ürün olmaktan çok, bir süreç sonunda ortaya çıkan bir ürün özelliğini taşıyor.

Meteksan Savunma, YAKAMOS 2020 ile ilgili çalışmaları, öz kaynaklarını kullanarak yürütüyor. Örneğin, firma, ıslak tarafta, öz kaynaklarıyla yürüttüğü sonar sensörü geliştirme ve iyileştirme çalışmaları ile yerlilik oranını arttıracak, seri üretime daha uygun, maliyet etkin ve geliştirilmiş performansa sahip bir alt sistem hazırladı.

Paralel yürüyen projelerden yararlanma noktasında, Meteksan Savunma; yeni nesil, özgün ve farklı sonar sistemleri arasında ortaklaştırılan donanım birimleri ile ortak özelliklere sahip modüler yazılımlar kullanarak YAKAMOS 2020’yi daha modern, idame edilebilir, yenilikçi ve rekabetçi hale de getiriyor. Örneğin, PREVEZE MÜREN projesinde üstlendiği iş paketleri kapsamında, 2018 yılının ilk yarısından itibaren çalışmalarını başlattığı ve tamamen millileştirdiği yeni nesil donanımlarla sonar sisteminin temel yapı taşlarını ortaya koyuyor ve bunları, YAKAMOS 2020’de de kullanıyor. Böylece, eğitim, lojistik, demodelik ve güncelleme açılarından bir ekonomi yaratıyor.

YAKAMOS 2020’de kullanılan sistem mimari yaklaşımı; yeni nesil sonar sistemlerinin temelini oluşturan, farklı sonar sistemlerinin bir arada çalışmasının altyapısını oluşturan Entegre Sonar Süiti (Integrated Sonar Suite / ISS) konseptine uyumlu olması ile de öne çıkıyor.

Alparslan, YAKAMOS 2020’nin getirdiği yenilikler hakkında şunları söylüyor: “YAKAMOS 2020, mevcut YAKAMOS ile edinilmiş saha tecrübesini ve başarısı kanıtlanmış algoritmalarını miras olarak taşımaktadır. Bunu yaparken gelişen ve değişen teknolojiye uyumlu olacak şekilde, deniz biriminin ve gemi içi birimlerinin donanım altyapısında da önemli yenilikler barındırmaktadır. Meteksan Savunma tarafından yürütülen sualtı akustik alanındaki diğer sonar projeleri ile ortaklanmış ve firma tarafından güncellenen elektronik kart ve modülleri ile yerlilik oranı önemli şekilde arttırılmış; dışa bağımlılığı neredeyse kalmamıştır. Aynı zamanda, YAKAMOS 2020, Deniz Kuvvetlerinin elindeki farklı platformlar arasında ortak kullanılabilecek, ölçeklenebilir, uyumlandırılabilir ve modüller yapısı ile lojistik destek ihtiyaçlarında ve yedek parça maliyetlerinde de önemli bir tasarruf sağlanmasına yardımcı olacaktır. Sonar operatörleri ise yeni teknolojilerin getirdiği avantajları kullanırken bildikleri, tanıdıkları ve alıştıkları arayüzlerden vazgeçmek zorunda kalmayacaklardır. YAKAMOS 2020, YAKAMOS sonarının, gerek teknolojik gelişmeler ve gerekse operasyonel son kullanıcı geri besleme ve tecrübeleri ile yoğurulmuş, kullanıcı dostu bir sonar sistemdir.”

Meteksan Savunma tarafından geliştirilen ve sonar sistemlerinde kullanılan farklı seramikler.

Doğru Seçim: YAKAMOS 2020

Alparslan, YAKAMOS 2020’nin, Türkiye’nin yeni nesil sonarı olmasının önemine, şu sözlerle vurgu yapıyor: “Sonar pazarı, sadece ülkemizde değil, dünya ölçeğinde de oldukça küçüktür. Bu sebeple bizden çok önce sonar sistemleri üretmeye başlamış gelişmiş ülkelerde bile iç pazar şartları, ancak bir firmanın büyümesine imkân vermiştir. Bugün dünya ölçeğinde sonar pazarına hâkim olan firma sayısı, bir elin parmaklarını geçmez. Bu firmalar, cirolarının %20 ila 25’ini kendi iç pazarlarından karşılarken büyük oranda ihracat yapmaktadır. Sığ pazarlarda sürdürülebilirlik açısından başka bir alternatif yoktur. Ülke olarak, YAKAMOS ile kendi sonarını yapabilen ilk 10 ülkeden biriyiz. Bu, çok önemli bir başarı ve stratejik güçtür. Ama bunun devamlılığı için, bir taraftan iç pazar fırsatları ile ürünün olgunlaşmasına imkan tanırken diğer yandan yaratılan sinerji ile yurt dışında güçlü ve rekabetçi olmak gerekiyor. Hiç bir ürün, güçlü bir tedarik ekosistemi olmadan dünya pazarlarında başarılı olamaz. Ülkemiz sanayisi, halen sualtı akustik kaynakları açısından oldukça zayıf. Bu alanda; yetişmiş mühendislik gücü, bilgi birikimi, altyapı ve ürün eksiğimiz var. Fırsatların bu kadar az olduğu bir ortamda, sahip olduğumuz kısıtlı kaynaklara odaklamak yerine dağıtmak, doğal olarak bir sürdürülebilirlik problemi olarak önümüze gelecektir. Bu problem, sadece bugünümüzü etkilemiyor; önünü göremeyen sektör, geleceğe de yatırım yapamıyor. Tüm bunlar, nihayetinde sektöre zarar veriyor. Diğer alanlar için olmasa da sualtı gibi stratejik bir faaliyet alanında sektörel yapılanmanın kesinlikle devlet eliyle yönlendirilmesine ihtiyaç var. Aksi halde, kaybettiğimiz değerleri, ne yazık ki ancak on yıllar içinde tekrar oluşturabiliyoruz.

Konu, kullanıcı makamlar için de önemli bir problem. Öncelikle her kullanıcı, başarılı sistem ve alt sistemleri, her platformunda kullanmak ister. Tahmin edeceğiniz gibi bakım-tutum avantajları, yedek parça uyumluluğu, eğitim ihtiyacının azalması, operatörlerin platformlar arasında esnek kullanımı gibi pek çok avantajı var. Bu sebeple YAKAMOS sonarının, planlanan gemi projelerinde değerlendirilmesinin, Dz.K.K.lığı adına da önemli avantajları var. Bizler, üreticiler ve tedarik makamı olarak bu süreçlerin içinde olmadığımız için, sağlanan operasyonel faydayı ve görünmeyen maliyet avantajlarını kullanıcılar kadar göremiyoruz ve hissedemiyoruz. Eğer amaç, kullanıcının, ülke savunması için zor şartlarda görev yaparken hayatını kolaylaştırmak ise bu tür kaygıların da önemli bir tedarik kriteri olarak değerlendirilmesi gerekiyor.”

Meteksan Savunma, Bilkent Üniversitesi doğu-batı kampüsleri arasında yer alan suni gölet üzerine kurduğu Bilkent Göleti Açık Su Test ve Kalibrasyon Tesisi altyapısını, bu alandaki projelerinde etkin olarak kullanıyor ve tüm paydaşlarını da bu ve Silindirik Basınç Tankı imkânlarından yararlandırıyor.

 

Hedefte Hem Türkiye Hem de Dünya Var

Alparslan, YAKAMOS 2020 ile ilgili öngörülerini ise şöyle paylaşıyor: “YAKAMOS ailesi, ürün döngüsü içinde, her gemi ile birlikte yeni iyileştirmeler yaparak gelişmeye devam edecektir. YAKAMOS, Dz.K.K.lığı envanterinde olan ve kendini ispat etmiş tek milli karinaya monteli sonar sistemidir. Ayrıca yapılan testlerde, daha önce yurt dışından tedarik edilen muadil sistemlere göre, önemli performans avantajları olduğunu göstermiştir. Bu durumu, poligon testleri ile de ispat etmiştir. Sistem, TCG HEYBELİADA, TCG BÜYÜKADA VE TCG BURGAZADA ile birlikte, NATO görevleri dâhil, dünya denizlerinde ve farklı coğrafi koşullarda başarıyla görev yapmaktadır. İçerisindeki en alt seviyedeki seramiklere kadar tüm kritik teknoloji içeren parçaları milli olarak tasarlanmış ve yerli olarak üretilmektedir. Bu ürün ailesinin, hem Dz.K.K.lığına uzun süre hizmet etmesini hem de diğer ülkelerin tercih ettiği sonar olmasını hedefliyoruz.”

325 toplam görüntüleme, 2 bugünkü görüntüleme